امروز در نيويورک خبرهايی هست

فرود سياوش‌پور
امروز سه‌شنبه ۱۹ ارديبهشت، در نيويورک مجمع عمومی سازمان ملل برای انتخاب ۴۷ عضو شورای حقوق بشر که جانشين کميسيون حقوق بشر با ۵۳ عضو شده است، تشکيل جلسه خواهد داد.
قرار است ۱۳‌کشور از ميان ۱۴ کشور کانديدا از آفريقا، ۱۳ کشور از ميان ۱۸ کشور کانديدا از آسيا، ۶ کشور از ميان ۱۳ کشور کانديدا از اروپای شرقی، ۸ کشور از ميان ۱۱ کشور کانديدا از آمريکای جنوبی و حوزه کارائيب و ۷ کشور از ميان ۹ کشور کانديدا از اروپای غربی و ديگر کشورها با رأی مخفی ۱۹۱ عضو سازمان ملل متحد برای عضويت در اين شورا انتخاب شوند. برای انتخاب هر کشور ۹۶ رأی موافق لازم است و در صورتی‌که کشورهای بيشتری از حد نصاب رأی کافی به دست آورند، کشور هائی که رأی بيشتری آورده‌اند، انتخاب خواهند شد.
تفاوت اندک تعداد کانديداها و انتخاب‌شدگان رقابت چندانی را در ۳ گروه از گروه‌های يادشده ايجاد نخواهد کرد. در گروه آفريقا با اينکه اکثر کانديداها کارنامه درخشانی از نظر رعايت حقوق بشر ندارند، تنها یک کشور انتخاب نخواهد شد و فاصله‌ی کشورها از نظر رعايت حقوق بشر چنان نيست که عدم انتخاب کشور معينی دست‌آورد بزرگی برای کوشندگان حقوق بشر به حساب آيد. در اين گروه تونس کانديداست که رهبر آن زين‌العابدين بن علی، از سوی گزارشگران بدون مرز، عنوان "دشمن آزادی مطبوعات" گرفته است. کشورهای ديگر آفريقايي کانديدا اغلب از نظر رعايت موازين حقوق بشر و دموکراسی در کشور سابقه خوبی ندارند.
بسياری از آن‌ها چون کامرون، زامبيا، الجزاير، مراکش، نيجريه در زمره کشورهای غير آزاد به حساب می‌آيند و کشورهايی چون آفريقای جنوبی، سنگال، مالی و غنا در اين گروه در اقليت هستند. بنابراين در اين گروه احتمالا بيََش‌ترين دولت‌های ناقض حقوق بشر به شورا راه خواهند يافت. کوشندگان حقوق بشر ابراز خوشحالی خود را از اين‌که کشورهایی چون ليبی، سودان، کنگو، اريتره، اتيوپی و زيمبابوه که قبلا عضو کميسيون بودند، اين بار کانديدا نشدند، پنهان نمی‌کنند. چرا که در هر حال اين احتمال که بعضی از اين کشورها يا کشورهایی چون ساحل عاج، گينه استوایی، در صورت کانديدا شدن به شورا راه يابند وجودداشت.
در گروه اروپای غربی و ساير کشورها ۹ کشور کانديدا هستند که ۷ کشور عضو اتحاديه اروپا و کانادا و سويس را شامل می‌شود. اين کشورها همگی کارنامه خوبی از نظر رعايت حقوق بشر و آزادی در کشورشان و همچنين مقابله با نقض حقوق بشر در جهان دارند. در اين گروه چه بسا همه کشورها رای کافی بياورند و دو کشوری که کمترين آراء را کسب کنند، از دور خارج شوند.
در گروه آمريکای لاتين و حوزه کارائيب هم رقابت سخت نيست، اما دشواری‌های معينی وجود دارد. کشورهای کانديدا شده از اين منطقه عمدتا در زمره کشورهای آزاد و نيمه‌آزاد به‌حساب مِی‌آيند. کشورهای کوبا، ونزوئلا و گواتمالا در اين گروه موارد بيشتری از نقض حقوق بشر را در کارنامه‌ی خود دارند. با اين‌همه با توجه به سابقه و محبوبيت کوبا در ميان کشورهای جهان سوم بعيد به‌نظر مِی‌رسد که کوبا در ميان ۸ کشور انتخاب‌شونده از اين منطقه نباشد
رقابت در گروه کشورهای اروپای شرقی به علت بالاترين ميزان تعداد کانديداها به کرسی‌ها فشرده‌تر است. ۶ کشور عضو اتحاديه اروپا، رومانی، آلبانی و اوکراين که تلاش مِی‌کنند استانداردهای دموکراسی و حقوق بشر را با معيارهای اروپا نزديک کنند، هر سه کشور ماوراء قفقاز و همچنين روسيه کانديداتوری خود را اعلام کرده‌اند. حضور روسيه و آذربايجان در اين گروه بيش از همه از جانب کوشندگان حقوق بشر ناخوشايند تلقی شده است. با اين وجود به‌نظر نمی‌رسد که اعتراض فعالان سازمان‌های غير دولتی حقوق بشر به‌جايی برسد و ملاحظات عديده که مهم‌ترين آن عضويت دائمی روسيه در شورای امنيت استٍ، به احتمال زياد مانع آن خواهد شد نمايندگان دولت‌ها در مجمع عمومی رأی کافی به روسيه ندهند.
اما تعيين‌کننده‌ترين انتخابات در گروه آسيا صورت خواهد پذيرفت. هرچند که نسبت تعداد کانديداها به کرسی‌ها چندان بالا نيست و تنها ۵ کشور از ۱۸ کشور نامزد به شورا راه نخواهد يافت. در اين گروه نيز متاسفانه تقريبا همچون گروه آفريقا تعداد کانديداهایی که نقض شديد حقوق بشر متهم هستند، کم نيست. خبرنگاران بدون مرز در گزارش اخيرشان مقامات پنج کشور بنگلادش، چين، ايران، پاکستان و عربستان سعودی را "دشمنان آزادی مطبوعات" خوانده‌اند. کوشندگان حقوق بشر اميدوار هستند که نام هيچ يک از اين کشورها از صندوق انتخابات فردا بيرون نيايد. اما ملاحظه‌ای که در مورد روسيه ذکر شد، در ارتباط با چين نيز صادق است و بعيد می‌نمايد که چين در شورای آتی حضور نداشته باشد. حتا در مورد عربستان و جمهوری اسلامی هم اين احتمال که آنان رای کافی را کسب کنند منتفی نيست. در اين گروه نيز کشورهايی چون نپال، ويتنام، سوريه و سريلانکا که قبلا عضو کميسيون بودند، برای عضويت در شورا نامزد نشدند.
جمهوری اسلامی با "اعتماد به نفس" کاذبی که اخيرا پيدا کرده است، جسارت حضور در اين عرصه را به خود داده است. شايد کسب ۹۶ رأی برای جمهوری اسلامی رويائی بيش نباشد. ولی ظاهراً رژيم به اين طريق با زدن تيری در تاريکی، می‌خواهد از ميزان "اعتبار" و در واقع بی‌اعتباری خود در جامعه بين‌المللی مطمئن گردد و ماجراجوئی‌های بعدی خود را بر اين اساس "تنظيم" کند. شايد هم اين امر بيشتر مصرف داخلی داشته و حکومت خواسته باشد با عنوان اينکه جهان کنونی در مقابلش صف‌آرائی کرده است، از وجود روحيات ناسيوناليستی در ميان مردم کشور و به‌خصوص جوانان، به نفع خود بهره‌برداری کند.
رأی‌گيری‌های امروز مخفی است و اين نمايندگان دولت‌ها هستند که فردا رأی خود را به صندوق‌ها می‌اندازند. کوشندگان سازمان‌های غير دولتی حقوق بشر، در روزهای اخير تلاش کرده‌اند که نظر رأی‌دهندگان را به موارد نقض حقوق بشر در کشورهايی که کارنامه‌ی سياهی در اين مورد دارند، جلب کنند. با اين حال برای آن‌که تصوير دقيق‌تری از موضع جامعه جهانی در کليت خود که در تصميمات مجمع عمومی سازمان ملل بازتاب می‌يابد، داشته باشيمٍ، ساعات ديگری نيز بايد صبر کنيم.