به مناسبت شصت وپنج سالگى على اشرف درويشيان، نويسنده زحمتکشان و ستمديدگان

يداله بلدى

شخصيت‌هاى داستان‌هاى درويشيان همگى واقعی‌اند و در اعماق جامعه زندگى می‌کنند و اين شخصيت‌ها اغلب انسان‌هائى هستند که درويشيان در زندگى خود با آنان زيسته است يا شاهد درد و رنج آنان بوده است، فقر و محروميت دوران کودکى و اجبار به کار کردن از سن پنج سالگى تحت سرپرستى پدرى سخت‌گير و خشن، سرنوشت او را با زندگى محنت‌بار کودکان فقير و زحمتکش پيوند زده است، از اينرو در آثارش محروميت و آرزوهاى برنيامده کودکان فقير را به تصوير می‌کشد و در واقع آثارش بيانگر فرياد درد و رنج کودکان محروم است

محمود دولت‌آبادى نويسنده شهير کشورمان در مورد على اشرف درويشيان گفته است که: "من خود درويشيان را بيشتر از آثارش دوست دارم". در واقع تحمل زندگى رنج‌بار دوران کودکى و نوجوانى و تعهد صادقانه او به کودکان تهيدست و مردم محروم در نوشته‌هايش برجسته‌ترين «اثر» على اشرف درويشان در عرصه فرهنگ و ادب کشورمان است.
شخصيت‌هاى داستان‌هاى درويشيان همگى واقعی‌اند و در اعماق جامعه زندگى می‌کنند و اين شخصيت‌ها اغلب انسان‌هائى هستند که درويشيان در زندگى خود با آنان زيسته است يا شاهد درد و رنج آنان بوده است، فقر و محروميت دوران کودکى و اجبار به کار کردن از سن پنج سالگى تحت سرپرستى پدرى سخت‌گير و خشن، سرنوشت او را با زندگى محنت‌بار کودکان فقير و زحمتکش پيوند زده است، از اينرو در آثارش محروميت و آرزوهاى برنيامده کودکان فقير را به تصوير می‌کشد و در واقع آثارش بيانگر فرياد درد و رنج کودکان محروم است.
درويشيان در سال ۴۹ با نوشتن مقاله‌اى تحت عنوان، صمد جاودانه شد، فعاليت ادبى خود را با گرايش به ادبيات متعهد و مردمى و اعتراض عليه بى‌عدالتى آغاز کرد، آثار اوليه او به‌نام‌هاى، از اين ولايت و آبشوران، نام دارند که بازتاب زندگى دوران کودکى و آموزگارى او در روستا می‌باشد. داستان‌هاى کوتاه اين دو اثر روايتگر زندگى رنج‌بار کودکان می‌باشد، در قصه هتاو که دخترکى روستائى و فقير است، پدرش او را در ازاى مبلغ ناچيزى به عقد مردى در ميآورد، اما جسم ناتوان و نحيف دخترک تحمل ازدواج را ندارد و دچار خونريزى ميشود، هنگامی‌که او را براى معالجه با کاميون‌ باربرى به‌شهر ميبرند، پدرش پشيمان از عملکرد خويش، گريه‌کنان می‌گويد: دخترم فداى يک لقمه نان شد. در قصه‌ی، «ندارد»، دانش‌آموز فقيرى که ندارد نام دارد، نام فاميلی‌اش با لباس‌هاى ژنده و ريه‌ بيمارش مطابقت دارد، در داستان، سه خم خسروى، کودکانى که بر اثر گرسنگى جان می‌سپارند، پدر آنها شهردار را به بهانه کشف سه خم خسروى به خانه می‌آورد و جنازه کودکان را به او نشان ميدهد.
بلندترين اثر درويشيان، سال‌هاى ابرى، نام دارد که داستان زندگى خود او از کودکى تا سقوط رژيم شاه و آخرين دوران زندان وى می‌باشد. درويشيان افزون بر داستان‌نويسى به گرد‌آورى فرهنگ عامه و فولکلور نيز همت گمارده است و آثارى در اين زمينه مانند، واژه‌هاى کردى کرمانشاهى و فرهنگ کرمانشاه، تدوين کرده است و يک‌بار در حين جمع‌آورى منابعی در اين راستا در شهر کنگاور دستگير می‌شود، درويشيان همچنين مثل‌ها و افسانه‌هاى کهن را که قرن‌ها سينه به سينه مردم حفظ شده بود و بر اثر گسترش رسانه‌هاى گروهى در حال فراموشى و زوال بودند، جمع‌آورى کرده و به‌چاپ رسانده است و از اينرو خدمت گرانبهائى در حفظ ميراث‌هاى کهن فرهنگى انجام داده است، همچنين براى تشويق نويسندگان جوان کرد، آثارى از اين جوانان را به چاپ رسانده است.
درويشيان چون همواره قلم‌اش در خدمت تهيدستان و اعتراض به بى‌عدالتى بود، سه بار در زمان شاه دستگير گرديد و در سال ۵۴ به ١١ سال زندان محکوم گرديد. درويشيان در سال ٨٢ بعلت اعتراض به وضعيت نويسندگان در ايران در يک کنفرانس ادبى که در يکى از امارات خليج فارس برگزار ميشد، شرکت نکرد و اعلام داشت که پاى اين سفره خون نمی‌نشينم، او هم‌اکنون يکى از اعضاى فعال کانون نويسندگان می‌باشد.

على اشرف گيان دست مريزاد، قلم‌ات همچنان پرتوان باد

آثار درويشيان در دوران فعاليت ٣۵ ساله‌اش عبارتند از:
ازين ولايت،آبشوران، فصل نان، همراه آهنگ‌هاى بابام، سلول ١٨، قصه‌هاى بند، سال‌هاى ابرى، ابر سياه هزار چشم، گل طلا، کلاش قرمز، کى بر ميگردى داداش جان، افسانه‌ها و مثل‌هاى کردى، کتاب بيستون، بررسى ادبيات کودکان، کتاب کودکان و نوجوانان ١١ شماره، روز اول تعطيلى، مجموعه مقالات، درشتى، فرهنگ کرمانشاهى، از ندارد تا دارد، عقايد و رسوم مردم کرمانشاه، فرهنگ افسانه‌هاى ايرانى، هميشه مادر، داستانهاى تازه داغ.