 |
 |
|
|
|
به مناسبت تقديم جايزه به ناصر زرافشان جايزه ادبيات تبعيد غرب - براى اسير و زندانى شرق! كورت توخولسكى Kurt Tucholsky 1890 – 1935 پنج نام مستعار نويسنده مهاجر! سارا ارمنى در جواب پرسش: مرزهاى طنز كجا هستند؟ ، توخولسكى جواب داده بود: “از بالا تا توهين به بوداى مقدس و از پائين تا تحقير ديكتاتورهاى احمق ارتجاعى!“ جايزه توخولسكى، يكى از سرشناسترين نويسندگان و ژورناليستهاى فرهنگى تبعيد دوران فاشيسم آلمان را امسال، كشور سوئد براى آقاى ناصر زرافشان، نويسنده و وكيل شجاع دربند ايرانى، تعيين كرده است. توخولسكى كه بود؟ . او براى هر كدام از زمينههاى كار ادبى، فرهنگى و اجتماعىاش، نامى مستعار داشت و حداقل از پنج نام مستعار مشهور مانند: تئو تيگر، پيتر پانتر، عنغاس روبل، و كاسپر هاوزر، استفاده نمود. از جمله جملات بهيادماندنى او اين است كه گفته بود: “سربازان، جنايتكاران و قاتلان بالقوهاى هستند“ و “زندگى يعنى آزادى انتخاب“. او را بهدليل كارهاى فرهنگى،انتقادى و اجتماعىاش، هاينه زمان جمهورى وايمار ناميدند. توخولسكى از جمله محدود جمهوريخواهانى بود كه عليه افتضاحات دادگسترى ارتجاعى و راستگرا، سانسور، نظامىگرى، فراموشكارى و بىعدالتى، اعتراض نمود. او نه تنها منتقد فرهنگى جمهورى وايمار و وقايعنگار آغاز سركارآمدن فاشيسم آلمان، بلكه يكى از اديبان مشهور تبعيد سالهاى حاكميت فاشيسم آلمان شد. سرانجام بعد از اينكه در سال ١۹٣٣ هيتلر از وى سلب مليت نموده و دستور به سوزاندن كتابهايش را داد، او بهدليل يك بيمارى علاجناپذير نيز در سوئد دست به خودكشى زد. در جواب پرسش: مرزهاى طنز كجا هستند؟ ، توخولسكى جواب داده بود: “از بالا تا توهين به بوداى مقدس و از پائين تا تحقير ديكتاتورهاى احمق ارتجاعى!“، بايد اشاره نمود كه تنها ادبيات مورد علاقه نازیها، ادبيات “خون و زمين و نژاد“ بود. چون بر اثر تبليغات گوشخراش نازیها، ادبيات آزاديخواهى و جمهوريخواهى خفه شده بودند، توخولسكى با اشاره و مبارزه با ارتجاع مذهبى و نظاميگرى، در باره آمدن فاشيسم اخطار داده بود. او با نقد، بحث و جدل درباره زمان خود، وقايعنگار منتقد آنزمان نيز شد. توخولسكى با حمله به مسائلى مانند: ايدئولوژىگرايى ارتجاعى و فاشيستى، و زيردستى و اطاعت خردهبورژواها، آنان را مانع آزادى معرفى نمود. گرچه او اهل مقالهنويسى فرهنگى، طنز، تفسير سياسى، نقد ادبى و تئاتر، نوول، رمان و شعر بود، ولى كار اصلىاش روزنامهنگارى و ژورناليسم بهحساب مىآمد. طنزهاى او پيرامون دولت در جمهورى وايمار و فاشيسم، امروزه نيز اهميت خود را ازدست ندادهاند. توخولسكى با سبك عالى و هجوهاى فراموش نشدهاش، بين سالهاى ١۹١٣ تا ١۹٣٣، در مجلات چپ بورژوازى و چپ ليبرال به دفاع از مواضع كمونيستى، جمهوريخواهى و تمايلات سوسياليستى پرداخت. او براى ارگان حزب سوسيال-دمكرات آلمان يعنى مجله “به پيش“، نيز سالها مقاله نوشت. توخولسكى با كمك عناصر صلحخواهى و ژورناليستى به پخش اصول روشنگرى پرداخت، خوانندگانش غير از خردهبورژواها و بورژوازى ملى، كارگران و كادرهاى حزبى نيز بودند. كورت توخولسكى در سال ١٨۹٠ در آلمان بهدنيا آمد و در سال ١۹٣۵ بهدليل بيمارى و اعتراض به فاشيسم، در تبعيد دست به خودكشى زد. او بعد از تحصيل رشته حقوق، در جنگ جهانى اول سه سال بهعنوان ميهنپرست در ارتش آلمان خدمت نموده بود و سالها در فرانسه و سوئد بهعنوان روزنامهنگار و نويسندهاى مهاجر و تبعيدى زندگى نموده بود. از نظر ادبى و فلسفى او را زير تأثير افكار: هاينه، شوپنهاور، و ليشتناشتاين، میدانند. والتر بنيامين او را در اواخر عمر، از چپهاى افسرده و غمگين! بهشمار مىآورد. توخولسكى غير از طنز و نقد ادبى و فرهنگى، استاد نوشتن قطعات كوتاه ادبى نيز بود. آثارش شامل: شعر، داستان، و يادداشت مىباشند، از آنجمله: حدود ٨٠٠ شعر، و كتابهاى: لبخند موناليزا – آلمان، برتر از هرچيز!- كتاب تصاويرى براى عاشقان- سرودهاى پرهيزكارانه- سفرنامه كوههاى پيرنه، روياهايى پاى كرسى پرويسى- بدون گريه، خنده را بياموز- و قصر گريپ. توخولسكى ميگفت كه در زمان ديكتاتورى، هيچ چيز مشكلتر از آن نيست كه انسان خلاف اكثر تودههاى جامعه خود، با صداى بلند به نظم حاكم، جواب نه بدهد. |
|