 |
 |
|
|
|
جامعه اطلاعاتي و تعاريف موجود
تقريبا از دهه 1980 به بعد موضوع جامعه اطلاعاتي به طرز فزايندهاي مورد توجه
انديشمندان، سياست شناسان و دانشمندان علوم اجتماعي قرار گرفته است و مفهوم جامعه
اطلاعاتي به سر چشمهاي از مباحثهها و گفتمانهاي فراوان تبديل شده است. نقش اهميت فزاينده كاربرد اطلاعات در فرآيند توليد، پردازش و توزيع فعاليتهاي جوامع باعث شده است تا برخي از كشورهاي صنعتي جهان در رديف جوامع اطلاعاتي به حساب آيند؛ در اين جوامع برخلاف كشورهاي صنعتي كه اساسا به قدرت مكانيكي وابسته بودند همه چيز نيازمند رايانه و عصر اطلاعات است. "ويليام مارتين" در خصوص جامعه اطلاعاتي ميگويد: "هر چند واژه جامعه اطلاعاتي از چند سال پيش متداول بوده است اما هنوز درباره مفهوم و محتواي آن تفاهم عملي حاصل نشده است". ميتوان گفت: از سال 1980 به بعد بروز تغييرات اجتماعي، اقتصادي و فناوري ناشي از اطلاعات در پارهاي از كشورها سبب شده است تا اين كشورها نهتنها از جوامع در حال توسعه بلكه از جوامع توسعه يافته نيز متمايز شوند، بنابراين بسياري از نظريه پردازان و صاحب نظران علوم اجتماعي به تبيين و تعريف نوع جديدي از جامعه پرداختهاند كه در آن اطلاعات نقش جادويي را ايفا ميكند. اين تعاريف جامعه اطلاعاتي از جنبههاي فناورانه، جغرافيايي، اقتصادي، سياسي،اجتماعي و فرهنگي مورد توجه قرار دارند. 1تعريف فناورانه(تكنولوژيك) مقبولترين تعريف "جامعه اطلاعاتي" بر نوآوري فوقالعاده فناورانه بنا شده است؛ همگرايي و پيوند رايانه و مخابرات در تمام اركان زندگي همچون نظام ماليات، تامين اجتماعي، كارتهاي اعتباري، امنيت داخلي و خارجي وارد شده و انواع گوناگوني از اطلاعات را كه به حالت رقميدرآمده است، ايجاد كردهاند.در اين ميان پيشرفتهاي خيره كننده در پردازش، نگهداري و انتقال اطلاعات در واقع به كاربرد فناوريهاي اطلاعاتي در تمام زواياي حيات اجتماعي انجاميده است. همچنين ارزاني تكنولوژيهاي پردازش و نگهداري اطلاعات موجب شده است تا گستره آنها در ابعاد جهاني وسعت يابد. به هر حال، اين رويكرد معتقد است كه جامعه اطلاعاتي از عوارض توسعه شتابان فناوري اطلاعات است.امروزه، پديدههاي كم و بيش آشنايي همچون تجارت الكترونيكي، دولت الكترونيكي، آموزش مجازي، بانكداري الكترونيكي و حتي جنگ الكترونيكي و نيز جرايم سايبر كه از علائم جامعه اطلاعاتي محسوب ميشوند، همگي نشان ميدهند كه فناوري با يك تغيير بنيادين منجر به شكل گيري نوع جديد ي از جوامع تحت عنوان جامعه اطلاعاتي شده است. 2 تعريف اقتصادي جامعه اطلاعاتي، از بعد اقتصادي، با اقتصاد مبتني براطلاعات تعريف ميشود. اقتصاد مبتني بر اطلاعات اساسا نوعي اقتصاد خدماتي است كه با اقتصاد صنعتي و كشاورزي كه در زمره اقتصادهاي توليدي هستند تفاوتهاي كلي دارد؛ پديده صنعت زدايي در كشورهاي پيشرفته صنعتي، بازتابي از ظهور اقتصادهاي اطلاعاتي در كشورهاست. همان گونه كه شاهديم، در نظامهاي اقتصادي پيشرفته، كسب و كارهاي خدماتي مبتني بر اطلاعات و دانش، روز به روز در موقعيت بهتري قرار ميگيرد به گونهاي كه ميتوان گفت: "امروزه براي بازارهاي جهاني ادامه فعاليت بدون مدد گرفتن از قدرت رايانهها و سيستم مخابرات امكان پذير نيست". بنابراين گزارش صنايع كارخانهاي مبتني بر شبكههاي جهاني گروههاي مختلف مديران، مهندسان و كاركنان خط توليد، همانند خدمات مالي شركتهاي بزرگ كه در مبادلات خارجي فعاليت دارند، نميتوانند خارج از شبكههاي نوين اطلاعات و ارتباطات به فعاليت بپردازند.ثروتمندترين كشورهاي امروز جهان آنهايي هستند كه بيش از ديگران از ساختار نوين اطلاعاتي جهان بهره مند ميباشند. 3 تعريف فرهنگي "جامعه اطلاعاتي" مشخص است كه در جهان كنوني، از نظر حجم اطلاعات در گردش، افزايش شگفت انگيزي رخ داده است به حدي كه انديشمندي نظير ژان بودريار فرهنگ معاصر را معطوف به انفجار نشانهها ميداند. فرانكو بستر در اين خصوص مينويسد: "در دهههاي اخير انفجاري از تنوع رخ داده و باعث شده است بسياري از مردم به صورت قابل توجه به آنها دسترسي پيدا كنند همچنين بر اثر اين رويدادها، چشم انداز حيرت آوري از نشانه سازي به وجود آمده است". |
|