نگاهي به توسعه كشاورزي در بستر تكنولوژي اطلاعات
اولين روستاي اينترنتي‌ نمايش يا واقعيت


با ايجاد اولين روستاي اينترنتي در قرن آباد گرگان بار ديگر موضوع توسعه فناوري اطلاعات و ارتباطات در روستاهاي كشور مطرح شده است هر‌چند تجهيز اين روستا بيشتر شكلي سمبليك و نمادين دارد اما اين واقعيت را ياد آور مي‌سازد كه توسعه تكنولوژي‌هاي جديد ديگر صرفا به مناطق توسعه يافته شهري منحصر نمي‌شود.


   چندي پيش آماري كه يك مركز تحقيقاتي در ايالات متحده منتشر ساخت، نشانگر اين بود كه حدود 60 درصد روستائيان اين كشور به اينترنت دسترسي دارند و 40 درصد از آن‌ها از خطوط اينترنت پر سرعت بهر‌ه مي‌گيرند.

   امروزه اطلاعات در عرصه كشاورزي و توسعه روستاها به عنوان يكي از مهم‌ترين سرمايه‌ها و عامل افزايش بازده به حساب مي‌آيد و فناوري اطلاعات به عنوان بستر اطلاع رساني بزرگترين فرصت را براي پژوهشگران و سياست‌گذاران بخش كشاورزي فراهم آورده است.

   آموزش از راه دور از جمله بخش‌هاي است كه توسعه آي تي روستايي مي‌تواند به شكل مشخص بدان بپردازد اگر تا پيش از اين اعزام مهندسان كشاورزي و دادن دستورالعمل‌هاي موسمي و مختلف علمي، پر‌هزينه به حساب مي‌آمد امروزه يك مهندس كشاورزي با استفاده از ابزار آي تي مي‌تواند به طور همزمان با چندين كشاورز در مكان‌هاي مختلف ارتباط برقرار كرده و به ارائه رهنمودها و راهكار‌هاي مختلف براي بهر‌ه برداري بهتر بپردازد.

   به اعتقاد بسياري از كارشناسان برخلاف تصور عمومي توسعه آي تي مشخصا منحصر به مناطق شهري و توسعه يافته نيست همچنين اين تكنولوژي به دليل سهولت استفاده شرايطي را فراهم مي‌آورد كه مناطق توسعه نيافته سريعتر روند رو به رشدي را در پيش گيرند. به عنوان مثال هم‌اكنون در بسياري از كشورهاي توسعه يافته با گسترش تكنولوژي  بدون سيم، دسترسي بسياري از مناطق دور افتاده كه  ارتباطات فيزيكي مثل كابل و فيبر با آنها به دشواري ميسر بود به سادگي فراهم شده و براي يك فرد روستايي امكاناتي برابر و اطلاعاتي متناسب با يك فرد شهري پديد آورده است.

   موضوع شكاف ديجيتالي همواره يكي از مهمترين و مطرح‌ترين چالش‌هاي موجود بر سر راه توسعه آي‌تي در كشورهاي مختلف به حساب ‌آمده است از آن جا كه در بخش عظيمي از كشورهاي جهان، مناطق روستايي با فقر نسبتا قابل توجهي نسبت به مناطق شهري مواجهند،  موضوع شكاف ديجتالي براي اين مناطق بسيار مورد توجه قرار مي‌گيرد.

   مهم‌ترين چالشي كه مناطق روستايي در دسترسي به اطلاعات با آن مواجه هستند فقدان سخت افزار و زير ساخت‌هاي مناسب است كه به اين دو موضوع كمبود آموزش در زمينه آشنايي با فناوري‌هاي جديد مثل كامپيوتر و شبكه‌هاي ارتباطي اضافه مي‌شود.

   به عقيده يك كارشناس فناوري اطلاعات در بخش كشاورزي نظام دانش و اطلاعات كشاورزي به سه دسته تقسيم مي‌شود. بخش اول توليد كنندگان اطلاعات هستند كه مراكز پژوهشي و سياست‌گذاري را در بر مي‌گيرند بخش دوم پردازشگران و انتقال‌دهندگان اطلاعات را در بر‌مي‌گيرد كه نهادهاي ترويجي و سرويس‌هاي خدمات كشاورزي و روستايي در اين بخش قرار دارند و بخش سوم كاربران اطلاعات يا همان بهره برداران كشاورزي هستند.

   امروزه برخي از منتقدان بر اين باورند كه به دليل سطح پائين سواد در مناطق كشاورزي هنوز زمينه بهره‌برداري از تكنولوژي‌هاي پيشرفته در اين مناطق فراهم نيامده است.

   يك كارشناس در اين  امور مي‌گويد: هم اكنون در بعضي از نقاط افغانستان همچنان از راديو براي اطلاع رساني به كشاورزان و روستائيان استفاده مي‌شود چرا كه در اين كشور و در اين منطقه نسبتا محروم مردم عمدتا اطلاعات مورد نياز خود را به وسيله راديو دريافت مي‌كنند، بنابراين استفاده از اين وسيله در بين روستائيان عموميت دارد.

   در مقابل بخش ديگري از كارشناسان معتقدند تجربه روستائيان در هند به صورت  بسيار گسترده‌اي نمايانگر اين واقعيت بود كه مي‌توان با ساده كردن تكنولوژي‌هاي كامپيوتري و ارائه دوره‌هاي آموزشي مختلف روستائيان كم سواد و بي‌سواد را به سمت اين تكنولوژي سوق داد، در بخش بهداشت روستايي هم اكنون در بسياري از روستاهاي هند، بيماران از طريق كامپيوتر منزل خود يا روستا با دكتر منطقه ارتباط برقرار كرده و مشكلات پزشكي خود را رفع مي‌كنند.

   در مقابل افزايش اطلاعات مربوط به كشاورزي و روستا و در دسترس قرار گرفتن تحليل‌هاي مختلف درباره محصولات كشاورزي تا اندازه زيادي كشاورزان را براي انتخاب نوع محصول يا زمان كشت يا همچنين بهره‌گيري از تكنيك‌هاي جديد مقابله با آفات با انتخاب‌هاي متعددي مواجه كرده است. از همين رو بسياري از كارشناسان معتقدند كه توسعه آي تي در روستا‌ها علاوه بر اينكه به رشد سريعتر بخش كشاورزي مي‌انجامد به نوعي با توسعه عمومي جامعه نيز رابطه مستقيم دارد.

  به هر حال با همه اين اوصاف بايد ديد آيا ايجاد نخستين روستاي اينترنتي هم چون بسياري از كارهاي نمادين كه با تبليغات بسيار در آغاز و رها سازي موضوع بعد از مدت زماني مي‌انجامد، در اين مورد اين چنين راهيرا خواهد پيمود يا پيش زمينه حركت به سمت توسعه بخش كشاورزي با استفاده آي تي است.