|
|
نقض حقوق صنفى و اجتماعى کارگران
کاظم فرج الهی
برگرفته از نشريه اينترنتی اخبار روز
براساس آمار رسمى تعداد بيکاران ۴/۲ ميليون نفر و طبق آمار منابع مستقل يک لشکر ۶/۳ ميليونى بيکار وجود دارد که حضورشان همواره امنيت شغلى و ميزان دستمزد شاغلان را تهديد میکند. متاسفانه از اين تعداد (افراد بيکار) فقط ۵% از پوشش بيمه و حقوق بيکارى آن هم به مدت کوتاه و ميزان بسيار کم بهرهمند هستند.. .
گزارش نقض حقوق پذيرفته شدهى کارگران در منشور جهانى حقوق بشر، کنوانسيونهاى سازمان بينالمللى کار ILO، قانون اساسى و قانون کار جمهورى اسلامى:
۱- حداقل دستمزد و حقوق
در بند ٣ ميثاق جهانى حقوق بشر آمده است: بند ٣- هرکسى که کار میکند حق دارد مزد منصفانه و رضايتبخشى دريافت دارد که زندگى او و خانوادهاش را موافق حيثيت و کرامت انسانى تامين کند و در صورت لزوم با ديگر وسايل حمايت اجتماعى کامل شود.
و بند ۱ و ۲ مادهى ۴۱ قانون کار جمهورى اسلامى مصوب آبان ۱٣۶۹ اينگونه بر تامين زندگى شرافتمندانهى يک خانوادهى کارگرى تاکيد میکند:
مادهى ۴۱ قانون کار:
۱- حداقل مزد کارگران با توجه به درصد تورمى که از طرف بانک مرکزى جمهورى اسلامى ايران اعلام میشود.
۲- حداقل مزد بدون آنکه مشخصات جسمى و روحى کارگران و ويژگیهاى کار محول شده را مورد توجه قرار دهد، بايد به اندازهاى باشد تا زندگى يک خانواده، که تعداد متوسط آن توسط مراجع رسمى اعلام میشود را تامين نمايد.
با اين همه شوراى عالى کار همه ساله مبلغى را به عنوان حداقل مزد يک کارگر ايرانى [و همچنين ميزان افزايش ساير سطوح دستمزدي] تعيين و اعلام میکند که با اين مبلغ نه تنها زندگى يک خانوادهى کارگرى مطابق با حيثيت و کرامت انسانى که حتى در حد خط فقر و يک زندگى «بخور و نمير» هم تامين نمیشود. مطابق نظر کارشناسان و بر اساس معيار و شاخصهاى مورد قبول سازمانهاى بينالمللى خط فقر در ايران دستکم ۲۴۰۰۰۰ (دويست و چهل هزار) تومان برآورد میشود. البته در کشورى مثل ايران که فقط هزينهى مسکن بيش از ۵۰ درصد درآمد يک خانوار را به خود اختصاص میدهد ميزان واقعى خط فقر به مراتب بيش از اين عدد است. با وجود اين در اسفند ماه ۱٣٨۴ شوراى عالى کار حداقل دستمزد يک کارگر ايرانى را روزانه پنج هزار تومان و ماهانه يکصد و پنجاه هزار تومان تعيين و اعلام میکند و اين چيزى نيست جز عدم رعايت «مادهى ۲٣ اعلاميه جهانى حقوق بشر» در مورد دستمزد کارگران و تخطى از ماده ۴۱ قانون کار.
۲- تاخير در پرداخت دستمزد و حقوق ماهانه:
مادهى ٣۷ قانون کار بر الزام پرداخت مزد کارگران و حقوق بگيران در فواصل زمانى مرتب چنين تاکيد میکند:
ماده ٣۷: مزد بايد در فواصل زمانى مرتب و در روز غيرتعطيل و ضمن ساعات کار به وجه نقد رايج کشور يا با تراضى طرفين به وسيله چک عهده بانک و با رعايت شرايط ذيل پرداخت شود:
الف - چنانچه براساس قرارداد يا عرف کارگاه، مبلغ مزد به صورت روزانه يا ساعتى تعيين شده باشد، پرداخت آن بايد پس از محاسبه در پايان روز يا هفته يا پانزده روز يک بار به نسبت ساعات کار و يا روزهاى کارکرد صورت گيرد.
ب - درصورتى که براساس قرارداد يا عرف کارگاه، پرداخت مزد به صورت ماهانه باشد، اين پرداخت بايد در آخر ماه صورت گيرد. در اين حالت مزد مذکور حقوق ناميده میشود.
اما در عمل (طبق جدول شمارهى ۱) مشاهده میکنيم به رغم اينکه ميزان مزد و حقوق دريافتى ماهانهى اکثر قريب به اتفاق کارگران و حقوقبگيران به قدرى کم و ناچيز است که براى تامين ۱۵ روزهى يک زندگى بخور و نمير هم کافى نيست باز هم پرداخت حقوق بسيارى از کارگران ايران با تاخيرهاى چند ماهه و گاه بيش از يک سال انجام میگيرد. بايد تاکيد شود کليهى آمار و مصاديق تخطى از حقوق کارگران که در اين گزارش به آنها استناد میگردد بخش کوچکى از واقعيات بوده و فقط مواردى را شامل میگردد که خبر آنها توسط خبرگزارى «ايلنا» مخابره شده است. موارد بسيارى از نقض حقوق اجتماعى و صنفى کارگران و حقوق بگيران در عرصههاى مختلف خصوصا در کارخانه و کارگاههاى کوچک و در شهرستانها وجود دارد که به دلايل مختلف اخبار آنها منتشر نشده و در هيچ آمارى ديده نمیشوند.
جدول شمارهى ۱، ۱۱٨ مورد تخلف از ماده ٣۷ قانون کار [تاخير در پرداخت دستمزد، حقوق و مزايا، حق سنوات اخراج و يا بازنشستگى بيش از ۲۶ هزار کارگر و حقوقبگير ] را نشان میدهد. همانطور که در جدول پيداست در شش ماههى اول سال جارى ۲۶۰۰۰ کارگر از ۱۰٨ کارخانه و کارگاه صنعتى حقوق و مزاياى خود را با تاخيرهاى از يک ماه الى ۲۶ ماه و حتى در يک مورد با تاخير ٣۶ ماهه دريافت کردهاند. دستمزدهاى تعداد زيادى از کارگران تا زمان تنظيم خبر هنوز پرداخت نشده است.
جدول شمارهى يک:
رديف
تاريخ درج خبر - نام شرکت يا کارخانه - محل شرکت يا کارخانه - تعداد کارگران - مدت زمان تاخير در پرداخت
۱ - ۱۵/۱/٨۵ - البرز - نيشابور - ۲ ماه
۲ - ۱۵/۱/٨۵ - اميد صنعت - نيشابور - ۲ ماه
٣ - ۰٣/۲/٨۵ - آزمايش مرودشت - فارس - ۹۰۰ کارگر - ۱ ماه
۴ - ۱۶/۲/٨۵ - الياف شيروان - خراسان شمالى - ۲۰۰ - ۲۱ ماه
۵ - ۲۵/۲ - ايران ترمه و تهران پتو - قم - ۵۰۰ - ۵ ماه
۶ - ۲٣/٣ - اروم دشت اروميه - آذربايجان - ۶۵ - ۱ ماه
۷ - ۱٣/۵ - ام. ک بتن شهريار - تهران - ۹۰ - ۲ ماه
٨ - ۲۰/۵ - آب و فاضلاب - کهکيلويه - ۴٨ - ۱۰
۹ - ۱۴/۶ - الکتريک گيلان (رشت) - گيلان - ۵۴۰ - ۲۴ ماه - (حق سنوات اخراج شدگان)
۱۰ - ۲۹/۶ - آيفاى تهران (کارگران شاغل در مخازن آب) - تهران - ٣۰۰ - ۷ ماه نامنظم
۱۱ - ۱٨/۱/٨۵ - بهکف (صابونسازى) - خراسان - ۷۰ - ۲
۱۲ - ۱۶/۲/- بافت ايران - گيلان - ۵۰ - معوقه سال ٨۴ و حق سنوات بازنشستگی
۱٣ - ۱۹/٣ - بندگستر (شرکت ساختمانى) - سيستان و بلوچستان - ۱۰۰ - ۲
۱۴ - ۱۹/٣ - بام راه (شرکت پيمانکارى) - اروميه - آذربايجان - ۱۲۰ - ۲
۱۵ - ۱۹/۶ - بافندگى خزر - قائمشهر - مازندران - ۱۰
۱۶ - ۱۶/۲ - پرسان (تعطيل شده) - گيلان - ۹۰ - ۲۵ ماه
۱۷ - ۱۷/۲ - پتروشيمى زاگرس - عسلويه - ۵۰۰ - ٣
۱٨ - ۱۹/۲ - پارس سرنگ - فارس - ۵۰ - ۷ ماه و عيدى و پاداش سال ٨۴
۱۹ - ۱/٣ - پارسانيک - قزوين - ۲۰۰ - ٣ ماه و معوقه سال ٨۴
۲۰ - ۱۷/٣ - پارس سرنگ - فارس - ۴۰ - ۹
۲۱ - ۱۷/۲ - تکنيک کار - عسلويه - ۵۰۰ - ٣ ماه
۲۲ - ۱۷/۲ - تيگو Tigo - عسلويه - ۵۰۰ - ٣ ماه
۲٣ - ۱۹/۲ - تراش هاشم - سمنان - ۶۰ - ٣ ماه و عيدى و پاداش سال ٨۴
۲۴ - ۲۷/۲ - توزيع و بستهبندى مواد پروتئينى - تهران - ۶۰ - ٨ ماه حق سنوات بازنشستگی
۲۵ - ۲۷/۲ - توزيع و بستهبندى صدرا - تهران - ۵۰ - ٣ ماه
۲۶ - ۲۶/۲ - جل الکتريک (لامپ کم مصرف) - مازندران - ۵۰ - ۲۰ ماه
۲۷ - ۲۶/۲ - چينى ماهنشان - زنجان - ٣۰۰ - ۲ ماه
۲٨ - ۲٨/۴ - چينى بهداشتى ارس - تبريز - آذربايجان - ۲۶۰ - ۵/۵ ماه
۲۹ - ۱۵/۵ - چينیسازى گيلان - گيلان - ۵۴۰ - ۲۴ ماه
٣۰ - ۱٨/۱ - شرکتهاى خدماتى طبس - خراسان - ۱۰۰۰ - ۲ ماه
٣۱ - ۱۶/۲ - شرکت خدماتى و پيمانکارى همرازکاران - طبس / خراسان - ۵۰ - ۵ ماه
٣۲ - ۱۷/۲ - خدماتى - پيمانکار مخابرات - نيشابور / خراسان - ٣۰ - ۱ ماه و عيدى و پاداش سال ٨۴
٣٣ - ٣۱/۲ - خدماتى شاغل در پروژه تونل لار جهرم - فارس - ۶۰ - ٣ ماه
٣۴ - ۱۷/٣ - خدماتى دادگسترى زابل - سيستان و بلوچستان - ۲۰ - ٣ ماه
٣۵ - ۲٣/٣ - خدماتى نوين راه؟؟ گلشن - راه آهن مشهد / خراسان - ۲ ماه
٣۶ - ۱۱/۴ - کارخانه خزر (بافندگى) قائمشهر - مازندران - ۱۰
٣۷ - ۱۲/۴ - خدماتى پيمانکارى همرازکاران - طبس - خراسان - ۶۰ - ۵/۴ الى ۲ ماه
٣٨ - ۴/۲ - داماش - آب معدنى آبه - تهران - ۱۰۰ - ۴ ماه
٣۹ - ٣/۲ - ريسندگى و بافندگى کاشان - قم - ۱۲ ماه
۴۰ - ۲/۴ - ريسندگى خاور - گيلان - ٣۰۰ - ٣ الى ۶ ماه
۴۱ - ٣۰/۱ - سازيه - پاکدشت ورامين - تهران - ۲۲٨ - ۱۵ ماه و عيدى و پاداش ٨۴
۴۲ - ۶/٣ - ساوه بافت و رنگرزى - ساوه - ۲۷ - ٣۶ ماه
۴٣- ۲۰/۴ - سبزگستر زابل - سيستان و بلوچستان - ۱۰۰ - ٣ ماه
۴۴ - ۱۲/۶ - ساميکوه صنعت - همدان - ۱۴٣ - ٨ ماه
۴۵ - ٣/۶ - شهردارى ياسوج / کارگران شرکت پيمانکار شهردارى - ياسوج - ۱٨۰ - ۴ ماه
۴۶ - ۲٨/۱ - شهردارى تهران منطقه ۱۱- ناحيه ۲ - ۱۰ ساعت کار در دو شيفت مختلف - حقوق ۱۱۵ هزارتومان -
۷۰ - ۲ ماه
۴۷ - ۱۵/۲ - شهردارى تهران منطقه ۱۱- ناحيه ۱ - ۱۲ ساعت کار در سه شيفت بدون تعطيلات - ۲۰۰ - ۱ ماه
۴٨ - ۱۹/۲ - شهردارى تهران منطقه ۵- ناحيه ۵ - ۲۰ - ۱ ماه و عيدى و پاداش سال ٨۴
۴۹ - ۲/٣ - شهردارى منطقه ۵- ناحيه ۵ - ٨۰ - ۱ ماه
۵۰ - ۶/٣ - شهردارى منطقه ۱۱- ناحيه ۲ - ٨۰ - ٣ ماه
۵۱ - ۷/٣ - شهردارى منطقه ۶- ناحيه ۴ - ۱٣ ساعت کار در دوشيفت /۱۱ شب تا ٨ صبح و ۱٣ الى ۱٨ بعدازظهر - حقوق ماهانه ۱٨۰ هزارتومان بدون مزايا و تعطيلات - ٨۰ - ۱ ماه
۵۲ - ٨/٣ - شهردارى تهران منطقه ۶- ناحيه ٣ - ۱۲ ساعت کار در دوشيفت -۱۲ شب تا ۶ صبح و ۱۵۰ هزارتومان ماهانه بدون مزايا - ۴۰ کارگرايرانى و ۲۰ کارگر افغانى - ۲ ماه و ۴ ماه
۵٣ - ۲۲/٣ - شهردارى منطقه ۱۱- ناحيه ۱ - کارگران سازمان خدمات موتورى شهردارى - ۷۰ - ۱ ماه
۵۴ - ۲/۴ - شهردارى منطقه ٣ - کارگران شرکت پيمانکار سدمعبر - ۲۶۰ - ۵/۵ ماه
۵۵ - ۱٣/۴ - شهردارى منطقه ۱۱- ناحيه ۱ - کارگران خدماتى - ۱۴۰ - ۱ ماه
۵۶ - ۲۵/۴ - شهردارى منطقه ۱۰- ناحيه ۲ - کارگران شرکت پيمانکار - ۵۰/۶۰ - ٣ ماه تا ۲ ماه
۵۷ - ۲۶/۴ - شهردارى منطقه ۱۲- ناحيه ۲ - کارگران شرکت پيمانکار - ۱۲۰ - ٣ ماه
۵٨ - ۲۰/۵ - شهردارى منطقه ۱- ناحيه ۷ - کارگران شرکت پيمانکار - ۱٣۰ - ۲ ماه
۵۹ - ۲۰/۵ - شهردارى منطقه ۱٣ - کارگران پيمانکار رفع سدمعبر - ۴۰ - ۲ ماه
۶۰ - ۲۲/۵ - شهردارى منطقه ۱۲ ناحيه ۱ - کارگران پيمانکار رفع سدمعبر - ۴۰ - ۲ ماه
۶۱ - ۱/۶ - شهردارى منطقه ۱۱ ناحيه ۱ - ۲ ماه
۶۲ - ۲۶/۲ - صنايع پوشش رشت - گيلان - ٣۰۰ - ٣۶ ماه - حق سنوات اخراج و بازنشستگى
۶٣ - ۱۵/۵ - صنايع شيشه ايمنى گيلان - گيلان - ۷۰ - ۲ ماه
۶۴ - ۲۱/۵ - صنايع چوب طالقانى - تهران - ٨۰ - ٣ ماه
۶۵ - ۲٨/۶ - صندوق نسوزکاوه - تهران - ٣۰۰ - نامنظم
۶۶ - ۱۱/۵ - طبس شيمى - تهران - ۱۵ - ۲۴ ماه
۶۷ - ۲۰/۱ - فرش البرز بابلسر - مازندران - ۱۱ ماه
۶٨ - ۲۱/۱ - فرنخ و مه نخ - قزوين - ۷۰۰ - ٣ ماه و عيدى و پاداش سال ٨۴
۶۹ - ۴/۲ - فنون کرخه ( پيمانکار آبفاى آبادان ) - خوزستان به علت ترس از اخراج هيچکس شکايت نکرده - ۵ ماه
۷۰ - ۹/٣ - فرش پارس - قزوين - ٣۰۰ - ۲ ماه
۷۱ - ۱٣/۴ - فخرظفر ( پيمانکار آبفاى آبادان ) - خوزستان - ۵۰ - ٨ ماه
۷۲ - ۲٨/۶ - فرش البرزبابلسر - مازندران - ٣۰۰- ۹ ماه
۷٣ - ۲۱/۴ - قوه پارس - قزوين - ٨۰ - ٣ ماه
۷۴ - ۱۶/۲ - کاشى گيلان - گيلان - ۱۰۰ - ۲۵ ماه
۷۵ - ۲۵/۲ - کشتارگاه صنعتى آفتاب تابان - کرمانشاه - ٣٣ - ۱۰ ماه
۷۶ - ۵/٣ - کاشى کاشانه - فارس - ۲۰۰ - ۲ ماه
۷۷ - ۱۶/٣ - کاشى زرسرام - يزد - ٨ ماه
۷٨ - ۲۴/٣ - کاغذسازى کارون (نيشکر هفتتپه) - خوزستان - ٣ ماه و عيدى و پاداش سال ٨۴
۷۹ - ۲٨/۴ - کورههاى صنعتى ايرگسست - تهران - ۲۰۰ - ۷ ماه
٨۰ - ۲۲/۵ - کشتارگاه صنعتى کرمان واحد تنظيف - کرمان - ۱٨ - ۴ ماه
٨۱ - ۴/۶ - کشتیسازى اروندان آبادان - خوزستان - ۶ ماه
٨۲ - ٨/۶ - کنفکار رشت - گيلان - ۱٨۹ - ۲ ماه
٨٣ - ۲۶/۶ - کاشى سمند - سمنان - ۶ ماه
٨۴ - ۲۷/۶ - کاغذسازى شوشتر - خوزستان - ٣۰۰ - ۵ ماه
٨۵ - ٨/۲ - لامپ فارس - فارس - ۲۰۰ - ۲ ماه و عيدى و پاداش سال ٨۴
٨۶ - ۱٣/۲ - لامپ الوند - قزوين - ۴۵۰ - ۱۰ ماه
٨۷ - ۱٨/۲ - لاستيک البرز - گيلان - ۴۰۰ - ۱ ماه
٨٨ - ۱۷/٣ - لامپ الوند - قزوين - ٨۰ - ٨ ماه
٨۹ - ۱۹/۴ - لوله تک - کرمانشاه - ۲۵ - ۲ ماه
۹۰ - ۴/۲ - معدن بيرجند - خراسان جنوبى - ٣۰۰ - ۱۲ ماه
۹۱ - ۱۹/۲ - معدن قشلاق - گلستان - ۵۰۰ - ۱ ماه و عيدى و پاداش سال ٨۴
۹۲ - ۶/٣ - معدن قلعه زرى بيرجند - خراسان جنوبى - ۱۴ ماه
۹٣ - ۲۰/٣ - معدن سنگرود - رودبار - گيلان - ۶۲۰ - ۱۷ ماه
۹۴ - ۱٣/۴ - معدن سنگرود - گيلان - ۱۰۰ - ۱۶ ماه
۹۵ - ۱٣/۲ - مهديه (بيمارستان تعطيل شده) - ۱۲۰ - ۱۶ ماه
۹۶ - ۲۷/۶ - مخمل و ابريشم کاشان - قم - ۷۰۰ - ۴ ماه
۹۷ - ۱۵/۱ - نوشين صنعت نيشابور - نيشابور - خراسان - ٨۰ - ۲ ماه
۹٨ - ۱۵/۱ - نساجى پارس ايران - گيلان - ۹۰ - ۱۴ ماه
۹۹ - ٣/۲ - نساجى کاشان - قم - ۱۲ ماه
۱۰۰ - ۴/۲ - نساجى خامنه - آذربايجان شرقى - ۲۰۰ - مطالبات سال ٨۴
۱۰۱ - ۱٣/۲ - نخ رنگين سمنان - سمنان - ٨۰ - ۱ ماه
۱۰۲ - ۱٣/۲ - نورد لوله اهواز - خوزستان - ۱۰۰۰ - ۱ ماه و ۷ ماه اضافه کار
۱۰٣ - ۱٣/۲ - نساجى رحيمزاده - اصفهان - ٣۵۰ - ۴ ماه
۱۰۴ - ۱٨/۲ - نساجى خاور - گيلان - ٣۰۰ - ۴ ماه
۱۰۵ - ۱۹/۲ - نساجى غرب - کرمانشاه - ۱۴۰ - ۱۲ ماه
۱۰۶ - ۱۹/۲ - نوشابهسازى ساسان - تهران - ۲۰۰۰ - ۲ ماه
۱۰۷ - ۲/٣ - نخ پنگوئن - گيلان - ۱٨۰ - ۶ ماه
۱۰٨ - ۱۰/٣ - نساجى؟؟ - قزوين - ۱۶۰ - ۲ ماه
۱۰۹ - ۲٣/٣ - نوشين صنعت نيشابور (نوشابهسازى) - ٨۰ - ۱۲ ماه فقط علیالحساب ۴۰ الى ۵۰ هزارتومان
۱۱۰ - ۶/۴ - نخران - قزوين - ۲۰ - ۱۱ ماه
۱۱۱ - ۶/۴ - نوعان صنعت (پيمانکارى) - بندرعباس - ۶۰ - ٣ ماه
۱۱۲ - ۱۹/۴ - نوشابهسازى ساسان - تهران - ۲۰۰۰ - ۴ ماه
۱۱٣ - ۲۴/۵ - نساجى طبرستان - مازندران - ۴۰۰ - ٣ ماه
۱۱۴ - ۱/۶ - نساجى رحيمزاده - اصفهان - ٣۰۰ - ۶ ماه
۱۱۵ - ۱/۶ - نساجى؟؟ ؟نو - اصفهان - ۵۰۰ - ۵ ماه
۱۱۶ - ۴/۶ - نساجى خوى - آذربايجان - ٣۰۰ - ٣ ماه
۱۱۷ - ۱٣/۶ - نازنخ قزوين - قزوين - ۶۰۰ - ۲۹ ماه
۱۱٨ - ۱٨/۶ - نوشين صنعت نيشابور - خراسان - ٣۵ - ۷ ماه
۱۱۹ - ۲۹/۶ - نساجى رحيمزاده - اصفهان - ٣۵۰ - ۷ ماه
بر اساس اين جدول دستکم ۲۶۰۰۰ کارگر از ۱۰٨ کارخانه و کارگاه صنعتى به طور ميانگين ۱/۷ ماه حقوق عقبافتاده از کارفرما طلبکارند (۱/۷ ماه تاخير در پرداخت حقوق و دستمزد).
٣- حق اشتغال:
بند ۱ از مادهى ۲٣ ميثاق جهانى حقوق بشر بر حق طبيعى انسانها در داشتن کار و شغل مناسب تاکيد دارد:
بند ۱- هر شخصى حق دارد کار کند، کار خود را آزادانه برگزيند، شرايط منصفانه و رضايتبخشى براى کار خواستار باشد و در برابر بيکارى حمايت شود.
اصل ۲٨ قانون اساسى علاوه بر تاکيد بر حق اشتغال کليهى افراد مملکت، دولت را موظف به فراهم کردن امکان اشتغال افراد میکند.
اصل ۲٨- هرکس حق دارد شغلى را که بدان مايل است و مخالف اسلام و مصالح عمومى و حقوق ديگران نيست برگزيند. دولت موظف است با رعايت نياز جامعه به مشاغل گوناگون براى همهى افراد امکان اشتغال به کار و شرايط مساوى را براى احراز مشاغل ايجاد نمايد.
اصل ۲۹ قانون اساسى دولت را موظف به برقرارى پوشش مناسب حمايت و تامين اجتماعى و حقوق يا بيمهى بيکارى براى همهى افراد فاقد شغل کشور میکند.
اصل ۲۹- برخوردارى از تامين اجتماعى از نظر بازنشستگى، بيکارى، پيرى، از کارافتادگى، بیسرپرستى، در راه ماندگى، حوادث و سوانح و نياز به خدمات بهداشتى و درمانى و مراقبتهاى پزشکى به صورت بيمه و غيره حقى است همگانى. دولت مکلف است طبق قوانين از محل درآمدهاى عمومى و درآمدهاى حاصل از مشارکت مردم، خدمات و حمايتهاى مالى فوق را براى يک يک افراد کشور تامين کند.
اما میبينيم که براساس آمار رسمى تعداد بيکاران ۴/۲ ميليون نفر و طبق آمار منابع مستقل يک لشکر ۶/٣ ميليونى بيکار وجود دارد که حضورشان همواره امنيت شغلى و ميزان دستمزد شاغلان را تهديد میکند. متاسفانه از اين تعداد (افراد بيکار) فقط ۵% از پوشش بيمه و حقوق بيکارى آن هم به مدت کوتاه و ميزان بسيار کم بهرهمند هستند. اضافه بر اين به دليل شرايط بد اقتصادى و نبود حمايت از توليد (اقتصاد توليد محور) و در مقابل حمايت بیدريغ از واردات و فراهم کردن همه گونه تسهيلات اعتبارى و گمرکى براى واردات کالا در يک روند تقريبا هميشگى تعداد زيادى از کارخانجات صنعتى و کارگاههاى توليدى و خدماتى بزرگ و کوچک به دليل ورشکستگى يا مقرون به صرفه نبودن توليد تعطيل و کارگران بسيارى بيکار میگردند. باز هم به همين دليل واحدهاى توليدى و خدماتى بزرگ و کوچک بسيارى همواره تعداد شاغلين خود را کم و کمتر میکنند (تعديل اقتصادى يا تعديل نيروى انسانى و کار). اکثريت عظيم کارگران بيکار شده هرگز شانس اشتغال مجدد را ندارند.
جدول شمارهى ۲، ۲۰۵۴۹ کارگر بيکار شده از ۹۱ شرکت و کارخانه را در بخش صنعت و در شش ماههى اول سال جارى نشان میدهد که گزارش آنها در سايت خبرگزارى ايلنا موجود است. مسئولين وزارت کار خود تعداد کلى اخراجها را در اين مدت ۱۲۰۰۰۰ نفر اعلام کردهاند.
جدول شمارهى ۲:
رديف - تاريخ درج خبر - نام شرکت يا کارخانه و نوع فعاليت آن - محل شرکت يا کارخانه - تعداد کارگران اخراج شده - علت اخراج
۱ - ۱۴/۱/٨۵ - ASP (ساختمانى) - تهران - ۲٣
۲ - ۲۴/۱ - ايران صدرا ( کشتیسازى ) - انزلى - گيلان - ۲ - فعاليت صنفى - پيگيرى مطالبات قانونی
٣ - ۲٨/۱ - ايران صدرا -( کشتیسازى ) - انزلى - گيلان - ٣ - فعاليت صنفى - پيگيرى مطالبات قانونی
۴ - ۱۰/۲ - ايران خودرو ديزل - تهران - ۷۰۰ - تمديدنشدن قرارداد
۵ - ۱۵/۲ - اسفالتسازى ( شرکت وابسته به شهردارى ) - زنجان - ۹۰ - سوءمديريت و زياندهی
۶ - ۶/٣ - آتشنشانى اهواز - خوزستان - ۵
۷ - ۷/٣ - اسپارک ماشين تول - توليدکنتور گاز - تهران - ۲٨۰ - تمديدنشدن قرارداد
٨ - ۱۰/٣ - ايران سرنگ - ايلام - ۱٨
۹ - ۴/۴ - ايران صدرا ( کشتیسازى ) - بوشهر - ۴۰۰ - پايان پروژه
۱۰ - ۲۰/۴ - آب سردکن فريدونى ( توليدى ) - پاکدشت - تهران - ۱۵ - انحلال شرکت
۱۱ - ۱۱/۵ - آلفا ( شرکت توليدى ) - شهريار - تهران - ٨۰ - نبود بازار فروش
۱۲ - ۱/۶ - ايرى -( توليدکننده لوازم خودرو ) - تهران - ۴۰ - تعطيل شدن شرکت
۱٣ - ۱۵/۶ - اکسدانه ( روغنکشى ) - تهران - ۲۰ - بحران مالی
۱۴ - ۱۹/۱ - بادآوران سبز ( شرکت ) - همدان - ۲۲
۱۵ - ۲۱/۱ - بوم ( شرکت ) - تهران - ۱۲۰ - بحران مالى (تعديل نيرو)
۱۶ - ۴/۲ - بستهبندى کارخانه - فارس - ۷۰ - تعديل نيرو
۱۷ - ۱۵/۲ - بهزيستى استان ايلام - ايلام - ۱۵۰ - نبود اعتبار لازم در بودجه
۱٨ - ۱/۵ - بهمن ( فيلور ) لوازم خانگى - تهران - ۱۰۰ - بحران مالى - نبود بازار فروش
۱۹ - ۱۹/۲ - پوشش گيلان ( کارخانه ) - گيلان - ۷۰۰ - بحران مالى - خصوصیسازی
۲۰ - ۱۹/۲ - پارس سرنگ - فارس - ۱۴
۲۱ - ۶/٣ - پيمانکار ( شرکت ) مخابرات دانشگاه علوم پزشکى - ايلام - ۱۰
۲۲ - ۱۷/٣ - پارس سرنگ - مرودشت - فارس - ۴۰ - تعطيلى واحد
۲٣ - ۱۷/٣ - پروفيل پارس - تهران - ۷۰ - تعطيلى واحد
۲۴ - ۲۰/٣ - پروژههاى منطقه عسلويه - عسلويه - ۵۰۰ - اتمام پروژهها
۲۵ - ٣/۴ - پاتن جامه - تهران - ۲۰۰ - اجبار به قرارداد موقت ٣ ماهه
۲۶ - ۱۱/۲ - تايد واتر کاره – کشتيرانى - انزلى - ۷۰۰ - تعديل نيرو
۲۷ - ۱۱/۵ - جوراب سپهر ( شرکت توليدى ) - تهران - ٣۰ - بحران مالی
۲٨ - ۲۰/۱ - چرم مغان - آذربايجان - ٣۶ - بحران مالى تعديل نيرو
۲۹ - ۱/۴ - چينى بهداشتى قهرمان پاکدشت - تهران - ٣۰ - خصوصیسازی
٣۰ - ۲/۴ - چينى مهدى - يزد - ۱۰۰ - ورشکستگی
٣۱ - ۶/۴ - چينى البرز - قزوين - ۴۰۰ - ورشکستگی
٣۲ - ۱٨/۴ - چاپ آزمون - تهران - ۱۵ - فعاليت صنفى - اعتراض به اجرانشدن قانون
٣٣ - ٣/۴ - حديد مبتکران پاکدشت - تهران - ۹۰
٣۴ - ۱۰/۲ - دانههاى روغنى - گرگان - ۲۰ - تعديل نيرو
٣۵ - ۲/٣ - دستکش صنعتى حاتمى - تهران - ٣۰ - تعطيل شدن کارخانه
٣۶ - ۴/۴ - دام و طيور اسلام شهر ( شرکت ) - تهران - ۲ اعضاى شوراى اسلامى کار - پيگيرى مطالبات صنفى و قانونی
٣۷ - ۱/۵ - دانشگاه تهران - تهران - ۷۰ - نبود بودجه لازم
٣٨ - ۱۰/۵ - داروسازى لقمان - تهران - ٣۰ - تمديدنشدن قرارداد
٣۹ - ۲٣/۵ - ريختهگرى فلزات (۶۰ واحد در پاکدشت ) - تهران - ۱۵۰ - تعطيلى واحد
۴۰ - ۲۷/۲ - زرين نخ شمال - گلستان - ۴۰ - بحران مالی
۴۱ - ۶/٣ - زمزم اهواز - خوزستان - ۵
۴۲ - ۹/٣ - سدسازى گزارخرش ( شرکت ) - ايلام - ۱۲
۴٣ - ۱۰/٣ - سيمين بافت ( کارخانه ) - آستانه اشرفيه - گيلان - ٣ - پيگيرى مطالبات صنفی
۴۴ - ۱٨/۴ - سپهر الکتريک ( کارخانه ) - قزوين - ۷۰
۴۵ - ۱۰/۵ - سنگبرى ( هاى درود ) - لرستان - ۷۰۰ - بحران مالى - رکود بازار فروش
۴۶ - ۱۵/۶ - سوسيس و کالباس ماسيس ( کارخانه ) - پاکدشت - تهران - ۲۰۰ - انحلال کارخانه
۴۷ - ۱۹/۱ - شهردارى بجنورد ( کارگر پيمانکار ) - خراسان - ۴۵۰ - مازاد بر نياز
۴٨ - ۲۰/۱ - شيشه همدان ( کارخانه ) - همدان - ۵۰ - تعديل نيرو
۴۹ - ۱/۲ - شيرآلات قهرمان - پاکدشت - تهران - ٣۰۰ - بحران مالى - رکورد بازار فروش
۵۰ - ۲۹/۲ - شرکت خدماتى ( وابسته به راهآهن طبس ) - خراسان - ۱٨ - پيگيرى مطالبات صنفى و قانونی
۵۱ - ۲۹/۲ - شرکت خدماتى تونل راه جهرم - فارس - ۶۰
۵۲ - ٣۱/۲ - شهردارى تهران - منطقه ۵ - تهران - ۴۰
۵٣ - ۲/۴ - شهاب ( کارخانه ) - تهران - ۴۵
۵۴ - ۶/۴ - شهردارى تهران ( کارگر پيمانکار ) - تهران - ۲ - پيگيرى مطالبات صنفى - اعتراض به نبود لباس ايمنی
۵۵ - /۴/٨۵ - شرکت واحد اتوبوسرانى تهران - تهران - ۵۰ - پيگيرى مطالبات صنفى و فعاليت سنديکايی
۵۶ - ۲۱/۴ - شرکت فعال در منطقه اقتصادى بندر امام - ۶۱۰۰ - پايان پروژه
۵۷ - ۱۰/۶ - شهردارى بجنورد - خراسان - ۱۴۰ - مازاد برنياز - اجبار به انعقاد قرارداد ٨۹ روزه
۵٨ - ۶/٣ - صنايع بهداشتى اهواز - خوزستان - ۱۷
۵۹ - ۲۰/۴ - صنايع شيشه ايمنى گيلان - گيلان - ۱۷ - اعتراض به تاخير در پرداخت حقوق
۶۰ - ۱۰/۵ - صنايع شيشه ايمنى گيلان - گيلان - ۷۰ - تعديل نيروى انسانی
۶۱ - ۱۱/۵ - طبس شيمى ( شرکت ) - تهران - ۱۵ - بحران مالی
۶۲ - ۱٨/۲ - غرب تابلو ( کارخانه ) - ايلام - ۱۰۰ - تعطيلى کارخانه
۶٣ - ۲۰/۱ - فولاد آلياژى يزد ( کارخانه ) - يزد - ۴ - فعاليت و پيگيرى مطالبات صنفی
۶۴ - ۱٨/۲ - فرش پارس ( کارخانه ) - قزوين - ٣۰۰ - اخراج ( عدم تمديد ) کارگران قراردادی
۶۵ - ۲۰/۴ - فولاد آلياژى يزد - يزد - ۵ - اعتراض به مديريت
۶۶ - ۲٨/۵ - فرآور پارس - تهران - ۷۰ - بحران مالی
۶۷ - ۵/٣ - قطعات فولادى ( کارخانه توليد ) - عباسآباد - تهران - ۷۰ - بحران مالی
۶٨ - ۱۹/۲ - کشاورزى بوئين زهرا ( شرکت ) - قزوين - ٨۰
۶۹ - ۱۹/۲ - کشتارگاه صنعتى آفتاب تابان - کرمان - ٣٣ - بحران مالی
۷۰ - ۱٨/۴ - کرپ ناز ( کارخانه ) - کرمانشاه - ۵۰
۷۱ - ۱۴/۵ - کورههاى آجرپزى پاکدشت - تهران - ۴۰۰۰ - بحران صنعت ساختمان
۷۲ - ۴/۶ - کفش گنجه ( کارخانه ) - گيلان - ۵۷ - سوءمديريت و بحران مالی
۷٣ - ۱٨/۱ - لاتن تبريز ( شرکت توليدى ) - آذربايجان - ٣۹ - پيگيرى امور و مطالبات صنفی
۷۴ - ۱٣/۲ - لامپ الوند ( کارخانه ) - همدان - ٣۵۰ - تعديل نيروى انسانی
۷۵ - ۱۹/۲ - لارين گام - فارس - ۱۰
۷۶ - ۱۹/۴ - لوله تک - کرمانشاه - ۱۰ - پيگيرى امور صنفى - اعتراض به عدم اجراى قوانين
۷۷ - ۷/٣ - مهندسى و ساخت تاسيسات درمانى خرمشهر ( شرکت ) - خوزستان - ۲۶۰ - تعطيل شدن شرکت
۷٨ - ۶/٣ - فارسيست اهواز ( کارخانه ) - خوزستان - ۲۴
۷۹ - ۶/۴ - فرش پارس ( کارخانه ) - قزوين - ٣۵۰ - تعطيلى کارخانه
٨۰ - ۷/٣ - مرغداریهاى استان زنجان - زنجان - ۱٨۰ - تعطيلى واحدها
٨۱ - ۱۴/۶ - مرغ تارش ( شرکت جوجهکشى ) - اصفهان - ۱۰۰ انحلال شرکت
٨۲ - ۱۶/۲ - نخ رنگين ( کارخانه ) - سمنان - ۴۰ - تعديل نيروى انسانی
٨٣ - ۱۶/۲ - نخ ايلام ( کارخانه ) - ايلام - ۲۰ - بحران مالی
٨۴ - ۱٨/۲ - نخ زرين ( کارخانه ) - ٣۵ - بحران مالى - تعطيلى کارخانه
٨۵ - ۱٨/۲ - نساجى خاور ( کارخانه ) - گيلان - ۲۰۰ - بحران و تعطيلى کارخانه
٨۶ - ۲/٣ - نخ کوار - ۱٨ - بحران مالی
٨۷ - ۱۰/٣ - نساجى؟؟ / ( کارخانه ) - قزوين - ۱۶۰
٨٨ - ۲٣/٣ - نوشين صنعت نيشابور - خراسان - ۴۰ - تعطيلى واحد
٨۹ - ۶/۴ - نخران - قزوين - ۲۰ - بحران و تصميم به تعطيلى کارخانه
۹۰ - ۶/٣ - وحدت اسلامى ( شرکت ) اهواز - خوزستان - ۱۰
۹۱ - ۱۵/۶ - هانزاد ( شرکت توليدى ) - آذربايجان شرقى - ۴۵ - انحلال شرکت
براساس اين جدول ۲۰۵۴۹ کارگر از ۹۱ کارخانه و کارگاه در شش ماههى اول سال ۱٣٨۵ از کار اخراج و بيکار شدهاند. هرچند براساس گفته مسئولين وزارت کار در همين مدت آمار اخراج کارگران به طور کلى ۱۲۰۰۰۰ نفر برآورد شده است.
۴- حق آزادى کارگران در ايجاد و داشتن تشکلهاى صنفى مخصوص به خود و فعاليت در آنها:
اصل بيستوششم قانون اساسى میگويد:
احزاب، جمعيتها، انجمنهاى سياسى و صنفى و انجمنهاى اسلامى يا اقليتهاى دينى شناخته شده آزادند، مشروط به اينکه اصول استقلال، آزادى، وحدت ملى، موازين اسلامى و اساس جمهورى اسلامى را نقض نکنند. هيچکس را نمیتوان از شرکت در آنها منع کرد يا به شرکت در يکى از آنها مجبور ساخت.
سازمان بينالمللى کار (ILO) که ايران هم در آن عضويت دارد در مقاولهنامه (کنوانسيون) شماره ٨۷ خود که در ژوئن ۱۹۴٨ به تصويب رسيده بدين گونه بر اين حق کارگران تاکيد میکند:
ماده ۲: کارگران و کارفرمايان بدون هيچگونه امتياز میتوانند بر طبق تمايل خود و بدون اجازهى قبلى اقدام به تشکيل سازمانهايى به ميل خود نموده و يا به اين سازمانها بپيوندند به شرط اينکه اساسنامههاى آنها را رعايت نمايند.
ماده ٣: ۱- سازمانهاى کارگران و کارفرمايان حق دارند اساسنامه و آييننامههاى ادارى خود را تدوين و نمايندگان خويش را آزادانه انتخاب و اداره امور و فعاليت خود را تنظيم و برنامه عملى خود را اعلام دارند.
۲- مقامات دولتى بايد از هرگونه مداخلهاى که ممکن است اين حق را محدود و يا مانع اعمال قانونى آن باشد خوددارى نمايند.
ماده ۴: سازمانهاى کارگران و کارفرمايان را نمیتوان از طريق ادارى منحل يا توقيف نمود.
متاسفانه در ايران حق طبيعى و به رسميت شناخته شدهى کارگران [توسط قانون اساسى و کنوانسيونهاى بينالمللي] در آزادى ايجاد و فعاليت در تشکلهاى مستقل کارگرى که مصداق عموميت يافته و بينالمللى آن سنديکاها و اتحاديههاى کارگرى است در عمل و در فصل ششم قانون کار معتبر و موجود از کارگران سلب میشود. در اين فصل قانون کار که به تعريف، تعيين شرايط و نحوهى تشکيل تشکلهاى کارگرى و کارفرمايى اختصاص يافته انجمنهاى اسلامى، انجمنهاى صنفى و شوراهاى اسلامى کار به عنوان تشکلهاى کارگرى به رسميت شناخته میشوند. اما واقعيت اين است که انجمنهاى اسلامى و شوراهاى اسلامى کار به دليل داشتن ماهيت ايدئولوژيک و مذهبى براساس موازين پذيرفته شدهى بينالمللى فاقد ويژگى و استانداردهاى لازم يک تشکل صنفى کارگرى هستند. در مورد انجمنهاى صنفى معرفى شده در اين قانون هم متاسفانه بايد گفت آييننامههاى اجرايى مربوطه که توسط وزارت کار تنظيم و تصويب شدهاند کارگران در تنظيم و تصويب اساسنامههاى انجمن صنفى خود و همينطور انتخاب نام آن (زيرا انجمن صنفى اسم عام و داراى بار حقوقى معين است و هر تشکل يا انجمن صنفى میتواند اسم خاصى چون سنديکاى.. . يا اتحاديهى.. . و يا.. . را براى خود انتخاب کند) آزاد نيستند و بايد از اساسنامهى تيپيک و پيشنهادى وزارت کار تبعيت کنند. عريانترين شکل اعمال محدوديت و سلب آزادى کارگران در انتخاب نوع، ايجاد شکل صنفى و فعاليت در آن در تبصرهى ۴ ماده ۱٣۱ قانون کار آمده است:
کارگران يک واحد، فقط میتوانند يکى از سه مورد شوراى اسلامى کار، انجمن صنفى يا نمايندهى کارگران را داشته باشند.
امروزه تعدد تشکلها امرى پذيرفته شده و بديهى است. اما براساس اين تبصره قانون کار اگر يک انجمن صنفى يا شوراى فرمايشى در يک کارگاه يا کارخانه موجود باشد کارگران آن واحد ديگر مجاز نيستند تشکل صنفى و مورد نظر خود را مستقل از دخالتهاى دولت و کارفرما تاسيس يا در آن فعاليت کنند. با توجه به اين قانون و در چنين شرايطى بود که ديديم بر سنديکاى کارگران شرکت واحد اتوبوسرانى تهران و اعضاى آن چه رفت و چه تعداد از آنها اخراج، بازداشت و زندانى شدند. جدول شمارهى ٣ تعداد و محل کار کارگرانى را که به دليل فعاليتهاى صنفى اخراج، بازداشت و يا مورد ضرب و شتم واقع شدهاند نشان میدهد.
جدول شماره ٣: اخراج - ضرب و شتم و بازداشت کارگران به دليل فعاليتهاى صنفى و پيگيرى مطالبات قانونی
رديف - تاريخ درج خبر - نام شرکت يا کارخانه و نوع فعاليت آن - محل شرکت يا کارخانه - تعداد کارگران اخراج شده - علت اخراج
۱ - ۱٨/۱/٨۵ - شرکت لاتن تبريز - آذربايجان - ٣۹ - پيگيرى مطالبات و امور صنفى و قانون کارگران
۲ - ۲۰/۱ - کارخانه فولاد آلياژى يزد - يزد - ۴ - پيگيرى مطالبات و امور صنفى و قانون کارگران
٣ - ۲۴/۱ - شرکت کشتيرانى ايران صدرا - انزلى گيلان - ۲ - پيگيرى مطالبات و امور صنفى و قانون کارگران
۴ - ۲٨/۱ - شرکت کشتيرانى ايران صدرا - انزلى گيلان - ٣ - پيگيرى مطالبات و امور صنفى و قانون کارگران
۵ - ۲۹/۲ - شرکت خدماتى وابسته به راهآهن طبس - خراسان - ۱٨ - پيگيرى مطالبات و امور صنفى و قانون کارگران
۶ - ۱۰/٣ - کارخانه سيمين بافت آستانه اشرفيه - گيلان - ٣ - پيگيرى مطالبات و امور صنفى و قانون کارگران
۷ - ۴/۴ - شرکت دام و طيور اسلامشهر - تهران - ۲ عضو شوراى اسلامى کار - پيگيرى امور صنفى کارگران
٨ - ۶/۴ - کارخانه کاشى پارس - قزوين - کليه اعضاى شوراى اسلامى کار - پيگيرى مطالبات و امور صنفى و قانون کارگران
۹ - ۶/۴ - شرکت پيمانکار شهردارى تهران - تهران - ۲ - فعاليت صنفى - اعتراض به نبود لباس و ايمنى کار
۱۰ - ۱٨/۴ - شرکت چاپ آزمون - تهران - ۱۵- فعاليت صنفى - اعتراض به اجرا نشدن قانون
۱۱ - ۱۹/۴ - شرکت لوله تک - کرمانشاه - ۱۰
۱۲- ۲۰/۴ - کارخانه فولاد آلياژى يزد - يزد - ۵ - پيگيرى مطالبات صنفى - اعتراض به مديريت
۱٣ - ۲۰/۴ - صنايع شيشه ايمنى گيلان - گيلان - ۱۷ - پيگيرى مطالبات صنفى - اعتراض به تاخير در پرداخت حقوق
۱۴ - ۲۱/۵ - صنايع چوب طالقانى - تهران - اجبار به استعفاى کليه اعضاى شوراى اسلامى کار از طرف هيئت موضوع ماده ۲۲ به دليل پيگيرى امور صنفى کارگران
۱۵ - ۲٨/۵ - کارخانه سيمان درود (۱۱۰۰ کارگر) - لرستان - انحلال شوراى اسلامى کار به دليل دفاع از حقوق قانونى کارگران
۱۶- ٨/۶ - کارخانه نساجى بروجرد - لرستان - انحلال شوراى اسلامى کار به دليل اعتراض به اصلاحيه لايحه دستمزد
۱۷- از بهمن ٨۴ تاکنون - شرکت واحد اتوبوسرانى تهران و حومه - تهران -۵۰ (اخراج و بازداشت) پيگيرى مطالبات و امور صنفى و فعاليت سنديکايی
۱٨- ۴/۶ - کارخانه پرديس کردستان - کردستان - تجمع و تحصن ۵۰ کارگر به اتفاق خانوادههايشان در اعتراض به تضييع حقوق صنفیشان مورد حمله واقع شد. ۲ کارگر نيز توسط عوامل نيروى انتظامى بازداشت شدند.
۱۹ - ۲٨/۶ - کارخانه فرش البرز - بابلسر - مازندران - تجمع اعتراضى کارگران و خانوادههايشان در اعتراض به بلاتکليفى ۶ ماهه و عدم پرداخت حقوق مورد حمله و ضرب و شتم شديد واقع شد و بيش از ۴۰ نفر از کارگران بازداشت شدند.
جمع کارگران اخراجى: ۱۷۵ کارگر از ۱٣ کارخانه
براساس اين جدول ۱۷۵ کارگر از ۱٣ کارخانه و شرکت صنعتى از محل کارشان فقط به دليل پيگيرى مسايل صنفى کارگران اخراج شدهاند و ۶ سنديکا و شوراى کارگرى نيز منحل شده است.
|
|
|