گروگان‌گیری چپ

پروژه‌ای که تحت نام وحدت چپ در حدود یک دهه پیش آغاز شده است همچنان ادامه دارد. در این مدت سه دوره رئیس‌جمهوری در آمریکا و ایران تعویض شده است. آنچه که تحت عنوان بهار عربی آغاز شد، با آزادی قابل‌توجهی در تونس، حمله به لیبی و تبدیل آن به حاکمیت قبیله‌ای دینی بخش‌های مختلفی از افراط‌گرایان اسلامی، رهایی مصر از گروگان‌گیری سیاسی  توسط اخوان المسلمین به‌وسیله یک حاکمیت امنیتی سکولار، و جنگ فاجعه‌بار سوریه ادامه یافته است. این پروسه  در شرف ازهم‌پاشیدگی داعش پس از کشتار صدها هزار شهروند سوری ظاهراً در راستای استقرار یک ثبات نسبی به‌پیش می‌رود.

 پروژه وحدت چپ  ایران همچنان بر سنگر خویش پابرجا ایستاده و آب در هاون می‌کوبد. این پروژه  بر پایه‌های درک مسئولانه ضرورت تاریخی تشکیل آن از طرف تمامی نیروهایی که با پوست و گوشت خود به این ضرورت رسیده بودند آغاز گردید. سال‌های سال این پروژه توسط نیروهایی به گروگان گرفته‌شده بودند که آن را به تریبونی برای تبلیغ و ترویج سازمانی و گروهی خویش تبدیل کرده بودند. کسانی که نه‌تنها به وحدت با سازمان اکثریت اعتقادی نداشتند، بلکه تلاش می‌کردند در ائتلاف با همدیگر این سازمان را ازهم‌پاشیده و بخش‌هایی از آن را به سمت خود، یا ائتلاف با خود بکشانند.

در طرف مقابل، نیروهای بلوک آزادی، سوسیالیسم و تحول اجتماعی، توسط جریانی که می‌خواست پرچم سوسیالیسم و آزادی را از زیر قبای اسلامی آقایان کروبی، میرحسین موسوی و حسن روحانی درآورده و به اهتزاز درآورد به گروگان گرفته‌شده است. آن‌هایی که هنوز هم وقتی مورد سؤال قرار می‌گیرند، از آرمان و پلاتفورم سوسیالیستی و تحول اجتماعی پائین نمی‌آیند ولی وقتی موقع موضع‌گیری مشخص سیاسی می‌رسد، از استراتژی حمایت و انتقاد از حکومت جمهوری اسلامی ایران پای را یک‌قدم هم جلوتر نمی‌نهند.  حاصل کار این می‌شود که پس از گذشت زمان ده‌ساله پروژه وحدت چپ، اکنون در نقطه‌ای قرار دارد که اگر این بار به وعده‌های داده‌شده باور کنیم، اگر کنگره‌ای برگزار گردد، ممکن است از درون آن‌یک اساسنامه و منشوری بیرون بیاید. در مصاحبه نادر عصاره در این رابطه می‌آید که "منشور و اساسنامه در دستور کار کنگره قرار دارند ولی تدوين برنامه در دستور کار کنگره نيست و احتمالاً به کنگره‌های بعدی محول خواهد شد".

در دهه گذشته با توجه به تحولات کلانی که در مقیاس بین‌المللی صورت گرفته است که به گوشه هائی از آن در بالا اشاره شد، در رابطه با پروژه وحدت چپ هم کمیسیون های تدوین اساسنامه و منشور تشکیل‌شده‌اند و فعلاً کمیسیون تدوین برنامه در دستور کار نیست. با این استدلال هدف از تشکیل کنگره‌ای که از یک سال و نیم قبل  قول آن داده‌شده بود و قرار بود شش ماه پیش تشکیل گردد و حالا معلوم نیست چه موقع در آینده تشکیل گردد، تصویب  دو سند منشور و اساسنامه در دستور آن خواهد بود. تازه این در شرایطی است که کش‌ و قوس‌های نظری نیروها را در جهات مختلف به پراکندگی نکشاند.

بحث‌های تئوریک، سیاسی و نظری دراین‌باره به صورتی مداوم در ده سال گذشته ادامه یافته است. این بار هم بدون کوچک‌ترین توجهی به گذشت زمان، در اندرون حبابی در ماورای زمان و مکان‌ها، تکرار مکررات این بحث‌ها به صورتی نمایشی در دنیای مجازی تکرار خواهد شد. چرا چپ ایران در این آچمز ساختاری سیاسی گیر کرده و قادر نیست خود را از آن نجات دهد؟ چرا تلاش‌های ده‌ها و بلکه صدها نیروی چپ دلسوز که عمری را در این راه نهاده‌اند قادر نیست تا این دیوارهای یخین این حباب را شکسته و گام‌های استواری در راه حرکت به‌پیش بردارد؟ آیا چپ ایران توسط نیروهایی به گروگان گرفته نشده‌اند که آخرین اولویتی که در این مورد برای آن‌ها ممکن است مطرح باشد شکل‌گیری یک جریان سوم آلترناتیو چپ است؟ چه نیروهایی و به چه شیوه هائی در مقابل شکل‌گیری آلترناتیو قدرتمند سیاسی، برنامه‌ای و ساختاری مستقل نیروی چپ در جامعه ما محسوب می‌شوند؟

امواج حرکت نوینی از نیروهای چپ و عدالت اجتماعی در شرایط به بن‌بست رسیدن نئولیبرالیسم در مقیاس جهانی، مشابه آنچه که مارکس در مانیفست کمونیستی به آن می‌پردازد یک‌بار دیگر امروز درحرکت است که عمدتاً نیروهای جوان را در مقیاس جهانی به ارتش جبهه تحول عمیق پیوند می‌دهد. هنوز گرمای این حرکت نوین قادر نگردیده است تا در حباب‌های یخین انجماد چپ ایران تأثیری بگذارد. چطور شد که چپ ایران در روند پاسخگویی به ضرورت پیوند، وحدت و یگانگی در چنان آچمزی گیر کرد که نتیجه آن بعد از بیش از ده سال تلاش در این خلاصه می‌شود که "کمیسیون اساسنامه و منشور تشکیل گردیده است"، و "منشور و اساسنامه در دستور کار کنگره قرار دارند ولی تدوين برنامه در دستور کار کنگره نيست و احتمالاً به کنگره‌های بعدی محول خواهد شد".

لنین در کتاب‌های "چه باید کرد"، "یک گام به‌پیش دو گام به پس" ، "بیماری کودکی و چپ‌روی" و دیگر مقاله‌هایش به‌کرات شاخص اصلی و اساسی قابلیت نزدیکی، همکاری و وحدت نیروی‌های سیاسی را در موضع سیاسی آن‌ها نسبت به حاکمیت سیاسی تعریف می‌کند. آیا بخشی از نیروی چپ که صحبت از سوسیالیسم، آزادی، عدالت اجتماعی و حاکمیت قانون مدنی می‌کند، ولی هویت تاریخی سیاسی خود را کاملاً در اندرون محدوده مواضع جناح معروف به اصلاح‌طلب حکومتی تعریف می‌کند، هرچقدر هم‌صحبت از این بکند که آرمان سوسیالیسم و تحول سیاسی اجتماعی را نمایندگی می‌کند، آیا واقعاً قادر خواهند بود تحول سیاسی را در ایران نمایندگی بکنند؟ آیا وعده سوسیالیسم آن‌ها را باور کنیم، یا حمایت استراتژیک آن‌ها از خط امام را؟

پروژه وحدت چپ پس از سال‌های تلاش قادر شد تکلیف خود را با نیروهای تنگ‌نظر و دگم چپ تا حدودی یکسره نماید. آیا این بار هم قادر خواهد بود تکلیف خود را با اصلاح‌طلبان اسلامی درون خویش یکسره نماید؟ این کار اگر از دست نسل قبل از سال پنجاه‌وهفت بر نیاید، نسل جوان بعد از پنجاه‌وهفت این کار را خواهند کرد.

 

افزودن نظر جدید

دیدگاه‌ها

در مطلب ایشچی نسبت به پروژه وحدت چپ محل مناقشه بسیار است. پس از ایشان می پرسم که اگر پروژه وحدت چپ تکلیف خود را با نیروهای تنگ نظر و دگم چپ یکسره کرده است چرا احتیاط قید کمی تاحدودی را می افزایید. اولا چرا نیروهای سیاسی را مشخص نمی کنی و آنها را در زرورق می پیچی که چه بشود؟ البته فکر نمی کنی که در ادامه پروژه وحدت چپ بار دیگر از ناحیه گرایش دیگر از چپ به گروگان گرفته شود. اینکه آموزه لنین یعنی شاخص اصلی وحدت نیروهای سیاسی و قابلیت نزدیکی و همکاری این نیروها را نسبت به حاکمیت سیاسی می باشد با نیروهای چپ ایرانی قابل مقایسه است. این قیاس به مثل قیاس مع الفارغ نیست؟ من فکر نمی کنم چاره تشتت و پراکندگی چپ وحدت چپ همگرایی آنها نسبت به حاکمیت است. آیا چپ اعم از گروگانگیرها یا به پگروگان گرفته ها دارای چنان عقبه اجتماعی هستند که بتوانند بدون اصلاح طلبان اسلامی راه به جایی ببرند خیلی هم عالیست. اما برای این امر لازم نیست عقبه اجتماعی چپ ایران در داخل و خارج کشور را نشان داد تا نیاز به همکاری با اصلاح طلبان نباشد. اما از یاد نبریم که وحدت چپ احداث یک ساختمان و اتوبان نیست بلکه روندی را شامل می شود که اراده گرایی و پیش گوئی در آن جائی ندارد دیگر اینکه شکی نیست که فروپاشی اردوگاه سوسیالیسم زلزله ای در میان نیروهای چپ جهان و ایران انداخت که بعد از گذشت بیش از دودهه آثار این شوک بزرگ هنوز از اعماق وجود و سیمای چپ زدوده قابل رویت است. اثر مستقیم شوک فروپاشی سبب تشتت و انقطاع در چپ ایرانی شد که علیرغم تمایل جمهوریخواهی هنوز هم دچار اختلافات و تشتت فراوانی است. بنابراین باتوجه به اینکه جریان های مختلف چپ که کوشیده اند ساختار بسته خود را شکسته و به تکثر گرایی برسند را هنوز به صورت یک فرقه بسته می پنداری. فکر نمی کنی برخورد بازتر و دموکراتیک تر با گذشته خویش نه تنها چپ را از شوک فروپاشی نرهانید بلکه تشتت آن را نیز چاره نکرد. هر چند چپ ایران هنوز یک جمعبندی نظری- سیاسی برآمد استراتژی واقع گرایانه و منصفانه ارائه نرسیده است. آیا صرف اتکا به همان مفاهیم آرمانخواهی و تکیه بر اصول کلی پروزه وحدت چپ راه به جایی می برد؟

یک، در این مورد که "چرا نیروهای سیاسی" یا شخصیت های سیاسی را مشخص تر نیمکنم؟ برای اینکه اگر مشخص تر از این بنویسم، مقاله من نشر نمیشود. خود سانسوری و تا حدودی پوشیده نوشتن از عدم نشر آن جلوگیری میکند.
دو؛ آری، منشور؛ برنامه و دیگر اسناد باید بر پایه های باورمندی های محوری و پایه ای ما استوار باشند. این پایه ها شامل آزادی فردی و اجتماعی، پایبندی به حقوق بشر، حرکت در راستای استقرار عدالت اجتماعی و برچیدن استثمار انسان از انسان، حفاظت از کره زمین و محیط زیست، حاکمیت حقوق مدنی، و ارزشهای مشابه آن.
سه؛ یک سازمان سیاسی، قبل از هر وظیفه اجتماعی دیگر، یک سازمان سیاسی می باشد. این امر لازمه اش در این میباشد که موضع مستقل، شفاف و مشخص خود را در مورد قدرت سیاسی تصویر کرده و برنامه منحصر به فرد خود را برای شرایطی که بر سر کار کار بیاید اعلام کرده و آن را ترویج و تبلیغ نماید.
چهار، اینکه چپ ریشه اجتماعی یا بقول شما "عقبه" ندارد، دلیل نمیشود برای جبران آن دست به دامن سبزهای اسلامی بگردد. چپی که هیچگاه سیاست و برنامه مستقلی نداشته باشد، هیچموقع دارای پایگاه اجتماعی نخواهد شد، بلکه همیشه مثل سایه ای به دنبال دیگران کشیده خواهد شد. باید آستین بالا زده و با تلاش و عرق ریختن همانطوری که نسل اول فدائیان در روزهای اول انقلاب پایگاه اجتماعی خود را خویشتن آفریده بودند، برای خود پایگاه اجتماعی ایجاد بکنند.
پنج؛؛ سیاست ورزی امروز آلوده به ماکیاولیسم مدرن در درون جنبش چپ شده و به این بیماری دچار شده است. در این بیماری حفظ قدرت به هر قیمت شرط اصلی می باشد در این سیستم فکری میشود رادیکال ترین مقاله ها و سند ها را در مورد پایگاه سوسیالیستی سازمان چپ بیرون داد، در شرایطی که از در که خارج شدی، کاملا سیاستهای مقابل و ضد آن را از طریق تبدیل چپ به سایه هایی از سبزهای اسلامی ادامه داده و در یک روندی فرسایشی ارزش ها و باورمندیهای چپ را با مرگی تدریجی به سمت گورستان تاریخ هدایت کرد. البته در چنین شرایطی این مسئولیت به عهده نسل بعد از ماها می افتد تا چپ نوینی را خلق نمایند که بیماری های ماها را نداشته باشد.