چرا آخر مرداد ماه؟
دارا گلستان

اکنون پس از گذشت سه سال از شروع مناقشه همهء طرفين در نقطهء آغاز قرار دارند و کوچکترين قدمى براى حل موضوع برداشته نشده است. تنها تفاوتى که امروز با سه سال پيش دارد، بزرگتر و نزديکتر شدن اجزاء جبههء جهانى در مخالفت با سياست‌هاى جمهورى اسلامى و نگرانى بيشتر ايرانى‌هاى وطن‌دوست نسبت به آيندهء ايران است.
آقاى احمدى‌ رئيس جمهور حکومت اسلامى ايران زير فشار کشورهاى اروپائى اعلام کرده بود که جمهورى اسلامى پاسخ به پيشنهادهای اروپا را در اواخر مرداد ماه (مصادف با ٢٢ اوت، آگوست) خواهد داد.
آيت‌الله خامنه‌اى چند روز پس از آن در سخنانى، مذاکره با آمريکا در مورد مناقشهء هسته‌اى را بى مورد خواند و سپس لاريجانى در مقابل اصرار کشور هاى اروپائى اعلام کرد که فشار به ايران براى پاسخ قبل از موعد کمکى به حل مناقشه نميکند.
طبق گزارش خبرگزارى‌ها: "هشت کشور بزرگ صنعتى جهان که به گروه هشت معروفند، شامل آمريکا، بريتانيا، روسيه، فرانسه، آلمان، ايتاليا، کانادا و ژاپن هستند و روسيه در حالى در تعيين ضرب‌الاجل براى ايران با ديگر اعضاى اين گروه همراه شده است که رئيس جمهور اين کشور پيش‌تر با تعيين چنين ضرب‌الاجلى ابراز مخالفت کرده و آن را باعث کشانده شدن مناقشه اتمى ايران به بن‌بست خوانده بود."
موضوع جالب توجه در بالا تغيير موضع روسيه در رابطه با تعيين ضرب‌الاجلى است که بى‌شک حداقل به لحاظ روانى با واقعهء سر بريدن ديپلمات‌هاى روسى درعراق و نمايش آن در اينترنت نميتواند بى‌ارتباط باشد. اين واقعه ميتواند در مبارزه با تروريسم روسيه را به آمريکا نزديک‌ترکرده باشد. تروريست‌ها قطعا با اين عمل خود اشتباه مهلکى را مرتکب شدند که آثارش را در ماه‌هاى آينده خواهيم ديد.
جورج بوش رئيس جمهور آمريکا در تمام اشارات مربوط به مناقشهء هسته‌اى با حکومت ايران، مقامات ايرانى را به وقت‌کشى متهم کرده است.
آخر مرداد ماه، تاريخ تقريبى اعلام شده از طرف آقاى احمدى‌نژاد براى پاسخ به پيشنهادهای اروپا چه مزيتى براى طرف ايرانى دارد؟
ميتوان در اين باره به گمانه‌زنى پرداخت. اگر باور عمومى درست باشد که حکومت ايران با هدف کشتن وقت سياست‌هايش را تنظيم ميکند، آخر مرداد ماه معناى خاصى پيدا خواهد کرد.
انتخابات نوامبر امسال در آمريکا، بسيارى از جمهوريخواهان را بيش از سال‌هاى قبل نگران کرده است. جنگ در عراق و تروريسم که تاکنون از سوى جمهوريخواهان بر آن‌ها تأکيد ويژه‌اى ميشد، گر چه کماکان در صدر نگرانی‌هاى راى‌دهنگان آمريکائى قرار دارند، اما پيشرفت مورد نظر را نداشته‌اند. با کمتر شدن رضايت مردم آمريکا نسبت به سياست‌هاى بوش در قبال دو موضوع مهم بالا، دموکرات‌ها اميد زيادى به کسب پيروزى درانتخابات آينده براى به‌دست آوردن اکثريت درمجلس نمايندگان و سناى آمريکا را دارند. کسب اکثريت در سنا براى دموکرات‌ها در انتخابات پيش رو بسيار سخت است، اما پيروزى درمجلس نمايندگان دور از انتظار نيست. بنابراين واضح است که مبارزات انتخاباتى براى ماه نوامبر آينده نيروى بيشترى را از جمهوريخواهان به خود اختصاص بدهد. در بسيارى از حوزه‌هاى انتخاباتى شروع زودرس مبارزات انتخاباتى از هم‌اکنون اعلام شده است.
کنگره آمريکا شامل مجلس نمايندگان و سنا تعطيلات تابستانى خود را از آخر ماه جولاى آغاز ميکند که تا آخر ماه آگوست (اوت) ادامه خواهد داشت و پس از آنهم تعطيلات روز کارگر به آن اضافه خواهد شد و تا پايان هفته اول ماه سپتامبر به طول خواهد کشيد. پس از تعطيلات نيز کارزارهاى انتخاباتى، سخنرانى‌ها و گردهمائى ها براى جمع‌آورى کمک‌هاى مالى تقريبا تمام توان جمهوريخواهان، بوش و وزراى کابينه او را معطوف به خود خواهد کرد، که تا پايان هفته اول نوامبر ادامه خواهند اشت. در روزهاى اول سال آينده مسيحى نيز بسته به نتيجهء انتخابات، دولت بوش بايد سياست‌هاى خود را با ترکيب جديد کنگره تنظيم کند.
با توجه به حقايق بالا ميتوان حدس زد که حکومت ايران درهمين رابطه تاريخ آخر مرداد را که کنگرهء آمريکا در تعطيلات تابستانى به سرميبرد، انتخاب کرده باشد.
اختلافات و مناقشه بر سر مسائل هسته‌اى اگر يک سوء تفاهم باشد طبعا با مرور زمان و وقت‌کشى حل خواهند شد، ولى واقعيت چيز ديگرى است. اينجا ما با نوعى از سوء تفاهم مواجه نيستيم، اختلافات بنيادى و واقعى هستند و بدون عقب‌نشينى کامل يکى از طرفين حل نخواهند شد.
اکنون پس از گذشت سه سال از شروع مناقشه همهء طرفين در نقطهء آغاز قرار دارند و کوچکترين قدمى براى حل موضوع برداشته نشده است. تنها تفاوتى که امروز با سه سال پيش دارد، بزرگتر و نزديکتر شدن اجزاء جبههء جهانى در مخالفت با سياست‌هاى جمهورى اسلامى و نگرانى بيشتر ايرانى‌هاى وطن‌دوست نسبت به آيندهء ايران است.
خبرهاى غير قابل اعتماد از داخل مجموعهء حکومتى دال بر وجود اختلاف نسبت به نحوهء پيشبرد سياست‌هاى خارجى حکومت در مورد مناقشهء هسته‌ايست؛ ولى چگونگى آنرا نميتوان با اطمينان روشن کرد. در مقابل موضع آمريکا روشن و بدون ابهام است و بار ها اعلام کرده‌اند که وجود جمهورى اسلامى اتمى غير قابل قبول است. اين موضع تاکنون کمترين نرمشى از خود نشان نداده و عنصر ثابت مواضع آمريکا در مقابل حکومت ايران است و به نظر نمى‌رسد که در ماه‌هاى آينده يا حتى يکى دو سال آينده نيز تغييرى در آن ايجاد شود.
مدت‌هاست در واشنگتن اين فکر پذيرفته شده که: هر چند هنوز به آن نقطه نرسيده‌ايم، ولى آمريکا در مقابل حکومت ايران به مرحله‌اى خواهد رسيد که چاره‌اى جز انتخاب راهى قاطع نخواهد داشت. اين موضوع وحشتناکى است، گويا همه طرفين پذيرفته‌اند که راه ديگرى وجود ندارد. روزى که زنگ تلفن‌هاى سرخ‌رنگ در پکن و مسکو را کسى پاسخ نخواهد داد. بايد آرزو بکنيم که حکومت ايران با پذيرش واقعيت‌ها ايران را به چنان روزى نکشاند.

دارا گلستان