شروع مذاکرات!
ش- سیامک

از هم اکنون مذاکرات شروع شده‌ است، بدون اينکه‌ احتياجى به‌ اين داشته‌ باشد که‌ در عراق و با حضور نمايندگان دولت اين کشور صورت گيرد، و البته‌ در جائى ديگر و کجا بهتر و ايمن‌تر از خود آمريکا؟ و همچنانکه‌ انتظار ميرفت اين مذاکرات نه‌ مذاکراتى علنى بلکه‌ مخفى است

تاکيد بر ادامه‌ پروژه‌ هسته‌اى، تمهيدات وسيح داخلى در زمينه‌ آمادگى نظامى و دفاعى در مقابل هرگونه‌ حمله‌ خارجى، اعلام ثبت نام بيش از پنجاه‌ هزار داوطلب انتحارى و سرانجام تهديد به‌ بستن تنگه‌ هرمز، از جمله‌ برنامه‌ها و اقداماتى هستند که‌ جمهورى اسلامى در روزهاى اخير آنها را به‌ صراحت اعلام کرده ‌است، و ظاهرا برعـملى کردن آنها پاى ميفشارد. از طرف ديگر، تاکيدهاى مداوم آمريکا بر راهکار نظامى به‌ عنوان يکى ازگزينه‌هاى موجود بر عليه‌ جمهورى اسلامى ايران، تاسيس پايگاهاى جديد در ترکيه‌ و نيز مانور مشترک با بريتانيا، پروژه‌ها و اقداماتى هستند که‌ جامعه‌ صلح دوست جهانى را نسبت به چگونگى روند رويدادهاى منطقه‌ به‌ شدت نگران کرده‌ است، زيرا چنين اعمالى نه‌ تنها کمکى به‌ حل مسالمت آميز مسئله‌ نميکند، بلکه‌ احتمال جدى يک جنگ ديگر را در منطقه‌ به‌ شدت افزايش ميدهد و بر جو ناامنى و تهديد و کشت و کشتار و ويرانى ميافزايد.
در اين فضاى ملتهب، هنوز بحث مذاکرات ايران و آمريکا عليرغم تاخير در برگزارى آن، کماکان به‌ قوت خود باقى است و ظاهرا طرفين در صدد عملى کردن آن هستند. درخواست چند سناتور آمريکائى براى مذاکراه‌ با ايران، و نيز سفر نهاونديان معاون اقتصادى لاريجانى به‌ آمريکا، از نشانه‌هاى تازه‌ و جدى براى مذاکره‌ و پيشبرد اين امرهستند.
اما ظاهرا پيشبرد اين امر هنوز در زير سايه‌ سنگين جو ملتهب کنونى و نيز ترديدهاى سياسى قرار دارد (از جمله‌ وزير خارجه‌ ايران از احتمال عدم شروع اين مذاکرات سخن گفت١) ولى شايد خود سفر نهاونديان به‌ آمريکا در اين مورد ميتواند تا حدود زيادى تصوير کاملا جديدى از مناسبات پنهان ايران و آمريکا به‌ دست دهد. روزنامه‌ اعتماد در شماره‌ ١٠۹١ به‌ تاريخ نوزده‌ آپريل دوهزاروشش خود نوشت:
سخنگوى وزارت‌ امور خارجه‌ امريكا حضور يك‌ مقام‌ عاليرتبه‌ ايران‌ در واشنگتن‌ را تاييد كرد، اما درباره‌ چگونگى سفر وى به‌ امريكا و اينكه‌ قصد انجام‌ چه‌ كارى را دارد صحبتى نكرد.٢
که‌ بعد روزنامه‌ فايننشال تايمز در اين باره‌ نوشت:
نهاونديان‌ براى مذاكره‌ درباره‌ امكان‌ گفت‌وگوى مستقيم‌ و در طيفى گسترده‌ ميان‌ تهران‌ واشنگتن‌ به‌ امريكا سفر كرده‌ است‌.٣
اما جالبتر از همه‌ نوع برخوردهاى جناحهاى مختلف درون رژيم به‌ اين مسئله‌ بود که‌ جلب توجه‌ مينمايد، از جمله‌ حميد رضا آصفى سخنگوى وزارت خارجه‌ گفت:
اين‌ سفر به‌ هيچ‌ موضوع‌ سياسى كه‌ با ايران‌ و امريكا مرتبط‌ باشد، ارتباطى نداشته‌ و دليل‌ آن‌ نيز كاملا خصوصى بوده‌ است‌.
و در مقابل هاشمى رفسنجانى هم که‌ از طرف غربيها به‌ عنوان يک سياستمدار پراگماتيست شناخته‌ شده‌ است و اخيرا در اعلام خبرهاى خوش به‌ رقابت با جناح احمدى نژاد پرداخته‌ است گفت:
محمد نهاونديان‌ براى شركت‌ در يك‌ كنفرانس‌ در واشنگتن‌ بسر مي‌برد.. .. رفسنجانى گفت‌: گزارش‌هايى را شنيدم‌ مبنى بر اينكه‌ او گفت‌وگوهايى رسمى را در واشنگتن‌ انجام‌ داده‌ است‌، اما چنين‌ گزارشاتى تكذيب‌ شده‌ است‌.۴
و البته بايد سخنان رفسنجانى را در اين مورد جدى گرفت. اين خبر و سخنان رفسنجانى به‌ ما ميگويند که‌ از هم اکنون مذاکرات شروع شده‌ است، بدون اينکه‌ احتياجى به‌ اين داشته‌ باشد که‌ در عراق و با حضور نمايندگان دولت اين کشور صورت گيرد، و البته‌ در جائى ديگر و کجا بهتر و ايمن‌تر از خود آمريکا؟ و همچنانکه‌ انتظار ميرفت اين مذاکرات نه‌ مذآکراتى علنى بلکه‌ مخفى است. افشاى جناحى اين مذاکرات از طرف جمهورى اسلامى، و نيز سکوت آمريکا در اين مورد نشان ميدهد که‌ جمهورى اسلامى از لحاظ اعلام آن نسبت به‌ دولت ايلات متحده‌ از موقعيت بهترى برخوردار است.
و نيز بايد در انتها به‌ اين مطلب اشاره‌ کرد که‌ با توجه‌ به‌ شرايط منطقه‌ و جهان، احتمال يک جنگ ديگر در منطقه‌ نسبت به‌ راه‌ حلهاى ديگر مناقشه‌ ايران و آمريکا يک احتمال درجه‌ چندم است، و درست به‌ همين دليل است که‌ اين دو کشور مجبور به‌ گشودن باب مذاکرات با هم شده‌اند. ولى از ياد نبريم که‌ گذشتن ايران از خط قرمزهائى که‌ به‌ طور جدى منافع آمريکا را مورد خطر قرار دهد (به‌ عنوان نمونه‌ تغيير دلار آمريکائى به‌ يورو در معاملات خارجى که‌ جمهورى اسلامى به‌ نوعى در صدد اجراى آن است) خيلى سريع به‌ شعله‌ور‌ شدن آتش جنگ خواهد انجاميد، و آمريکا در شروع جنگ ترديدی به‌ دل راه‌ نخواهد داد، هر چند به‌ قيمت افروختن آتشى باشد که‌ خاموش کردن آن دشوارتر از هر زمان ديگر باشد.

۳۱ فروردين ۱۳۸۵

١/ اين خبر را ايسنا خبرگزارى دانشجويان ايران پخش کرد
٢،٣،۴ / روزنامه‌ اعتماد، شماره‌ ١٠۹١، ١۹ آپريل ٢٠٠۶