ايران در سال ١٣٨۴ سهراب مبشری سال ١٣٨۴ در حالى به پايان مى رسد که بيم از آنچه در سال ١٣٨۵ پيش روى ماست، سايه سنگينى بر سفره هفت سين مردم ايران افکنده است. سال ١٣٨۴، سال چرخش رويدادها در کشور ما به سوى شرايطى است که احتمال تبديل آن به بزرگترين بحران تاريخ معاصر ايران، کم نيست سال ١٣٨۴ در حالى به پايان مى رسد که بيم از آنچه در سال ١٣٨۵ پيش روى ماست، سايه سنگينى بر سفره هفت سين مردم ايران افکنده است. سال ١٣٨۴، سال چرخش رويدادها در کشور ما به سوى شرايطى است که احتمال تبديل آن به بزرگترين بحران تاريخ معاصر ايران، کم نيست. حکومت جمهورى اسلامى ايران، در سال ١٣٨۴، کشور را به سرعت به سوى چنين بحرانى برده است. در آخرين ساعات اين سال، نگاهى به اين سير شتابان در ١٢ ماه گذشته داريم. فروردين آيت الله على خامنه اى رهبر جمهورى اسلامى ايران در نخستين روز سال ١٣٨۴ که آن را «سال همبستگى ملى و مشارکت عمومي» خواند در مشهد سخنرانى کرد. وى در اين سخنرانى با اشاره به انتخابات رياست جمهورى در ٢۷ خرداد ١٣٨۴ گفت: «اكنون كشور نيازمند مديرى توانا و قوى است... مردم از همين حالا به فكر ٢۷ خرداد باشند و با تفحص در ميان نامزدهايى كه به طور رسمى معرفى مي شوند، به انتخابى هوشمندانه و آگاهانه دست بزنند و فردى باكفايت، شجاع، بااخلاص، بانشاط، داراى روح مردمى، مومن به مردم و نيروى مردم، معتقد به حق مردم و مومن به ارزش ها و آرمان هاى انقلاب را انتخاب كنند.» خامنه اى افزود انتخاب شعار همبستگى ملى و مشارکت عمومى براى سال جديد، تشريفاتى نيست. به دنبال اين نام گذارى، حکومت جمهورى اسلامى که قبلاً به هر چه عنوان «ملي» داشت به ديده سوء ظن مى نگريست، لحن تبليغات خود را به طور محسوس تغيير داد و به ويژه در بحران اتمى، با مخاطبان خود از موضع «همبستگى ملي» سخن گفت. رهبر جمهورى اسلامى در نطق نوروزى خود در مشهد، در مورد بحران اتمى نيز موضع گرفت و گفت: «انرژى هسته يى فقط بهانه است. اگر اين بهانه هم نباشد، آمريكايي ها براى توطئه چينى بر ضد ملت ايران، مسائل ديگرى همچون حمايت از تروريسم و نقض حقوق بشر را بهانه مي كنند.» محمد البرادعى رئيس مصرى آژانس بين المللى انرژى اتمى، گفت ايران خواستار تضمين از جانب غرب در ازاى چشم پوشى از غنى سازى اورانيوم است. پيشنهاد دادن تضمين امنيتى به جمهورى اسلامى بلافاصله از سوى آمريکا رد شد. على لاريجانى از کانديداهاى مورد حمايت «شوراى هماهنگى نيروهاى خط امام» به مثابه ارگان انتخاباتى جناح محافظه کار حکومت گفت: «بحث ها ادامه دارد اما اينكه شوراى هماهنگى به بنده رسيده اند، به معنى نفى ديگر كانديداها نيست.» شادى مردم از پيروزى تيم ملى فوتبال ايران برابر تيم ژاپن با حادثه اى مرگبار در استاديوم ورزشى آزادى تهران به تلخى گراييد. مسئولان در تلاش براى کنترل ابراز احساسات مردم و جلوگيرى از تبديل آن به يک تجمع ضدحکومتى، مانع استفاده جمعيت حاضر در ورزشگاه از همه درهاى خروجى شدند و در نتيجه ازدحام، حداقل هفت نفر کشته و ده ها تن مجروح شدند. يك دادگاه در قاهره، محمد رضا حسين دوست ديپلمات ايرانى را به اتهام برنامه ريزى براى انجام عمليات تروريستى به طور غيابى به ٢۵ سال زندان محكوم كرد. محمد خاتمى رئيس جمهور در بازديد از مرکز تحقيقات و توليد سوخت هسته اى در اضفهان اعلام کرد: «ما غنى سازى خواهيم کرد و از پايلوت شروع مى کنيم.» خاتمى همچنين از سايت نطنز بازديد به عمل آورد. پس از اين بازديد، سعيدى، معاون امور بين الملل و برنامه ريزى سازمان انرژى اتمى ايران در جمع خبرنگاران داخلى و خارجى گفت در اين تاسيسات ۵٠ هزار دستگاه سانتريفيوژ نصب خواهد شد. به دنبال پيروزى دو بر صفر تيم ملى فوتبال ايران برابر تيم ملى کره شمالى در پيونگ يانگ، تماشاچيان خشمگين کره اى به پرتاب اشياء به سوى بازيکنان ايرانى پرداختند. دکتر شهرام اعظم پزشکى ايرانى که از طريق سوئد به کانادا پناهنده شد، در يک مصاحبه مطبوعاتى گفت در بيمارستان بقيه الله الاعظم تهران زيبا کاظمى را ديده و شواهدى حاکى از تجاوز به او در زندان دارد. کريمى راد سخنگوى قوه قضائيه ايران اين سخنان را تکذيب کرد. محمدباقر قاليباف فرمانده نيروى انتظامى به منظور شرکت در انتخابات رياست جمهورى از مقام خود استعفا داد. اکبر هاشمى رفسنجانى در مصاحبه با روزنامه شرق پيرامون نامزدى خود در انتخابات رياست جمهورى گفت: «اگر بدانم در بين مردم راى كمى دارم، طبعاً نمى آيم.» وى افزود سنجش ميزان طرفدارى از خود در ميان مردم را «از راه هاى مختلف» انجام مى دهد، از جمله «يك راه افرادى هستند كه بين مردم، در حوزه، دانشگاه، بازار و جاهاى ديگر هستند». مسئولان مجلس شوراى اسلامى پس از آنکه خبرنگار پارلمانى روزنامه همبستگى از عيدى و پاداش ميليونى نمايندگان مجلس هفتم خبر داد، اين خبرنگار را از ورود به مجلس محروم کردند. دكتررويا طلوعى عضو كانون زنان كرد مدافع صلح وحقوق بشر به شعبه چهارم بازپرسى دادگاه انقلاب سنندج احضار شد. به دنبال انتخاب جلال طالبانى به رياست جمهورى عراق، در شهرهاى کردنشين ايران مردم با اجتماع در خيابانها به شادمانى پرداختند. در پى انتشار نامه اى منسوب به ابطحى مشاور رئيس جمهور که در آن از قصد دولت براى تغيير ترکيب جمعيتى خوزستان به ضرر مردم عرب سخن رفته بود، اهواز دچار ناآرامى شد. تجمعاتى در كوى علوى، سه راه خرمشهر و ملاشيه صورت گرفت و خساراتى به برخى از اماكن دولتى از جمله تعدادى شعبات بانك ها وارد شد. همچنين در شهر حميديه شيشه هاى برخى از بانك ها شكسته شده و ساختمان دادگسترى هم دچار حريق شد. ١٣۷ نفر دستگير و هشت نفر در اين وقايع زخمى شدند. نيروى انتظامى، بسيج و سپاه طى چند روز ناآرامى به سرکوب مردم پرداختند. ارديبهشت يک هواپيماى بوئينگ ۷٠۷ در فرودگاه مهرآباد تهران هنگام فرود به رودخانه کن سقوط کرد. در اين حادثه سه نفر کشته شدند. بوئينگ در چارچوب تحريم اقتصادى اعمال شده از سوى آمريکا از دادن لوازم يدکى هواپيما به ايران خوددارى مى کند. هفته نامه اشپيگل چاپ آلمان، گزارش فروش و ارسال غير قانونى تجهيزات جهت استفاده در ساخت راكت هاى شهاب از سوى يك شركت توليد كننده و يك شركت دلال آلمانى به جمهورى اسلامى را درج كرد. يک مدير يکى از دو شركت مذكور دستگير شد. کارگران در مراسم روز جهانى کارگر نگذاشتند هاشمى رفسنجانى سخنرانى کند. حدود هزار معلم در اعتراض به وضعيت معيشتى خود در برابر ساختمان مجلس شوراى اسلامى تحصن کردند. هيچ يک از نمايندگان مجلس هفتم حاضر به ديدار با اين معلمان نشد. كانون نويسندگان ايرانى طى بيانيه ‏اى اعلام داشت بنابر تصميم جمع مشورتى كانون نويسندگان ايران ‏، قرار بر اين بود كه روز سيزده ارديبهشت هشتاد و چهار اعضاى مجمع مشورتى، هيات جديد تدارك مجمع عمومى را در منزل يكى از اعضاى خود برگزار كند. چهل و هشت ساعت پيش از برگزارى اين نشست ‏، وزارت اطلاعات دولت خاتمى براى سومين بار به بهانه نداشتن مجوز، با هشدار صريح خود تشكيل اين جلسه را ممنوع اعلام كرد. هيئت موسس سنديکاى کارگران شرکت واحد اتوبوس رانى تهران و حومه در نامه اى به دبيرکل سازمان جهانى کار از عمليات خشونت آميز مأموران حکومت عليه نمايندگان کارگران شرکت واحد خبر داد. حزب دمكرات كردستان ايران، سازمان اتحاد فدائيان خلق ايران، سازمان فدائيان خلق ايران ( اكثريت ) و كومه له - سازمان انقلابى زحمتكشان كردستان ايران در يك اعلاميه مشترك انتخابات رياست جمهورى را تحريم كردند. خرداد شوراى نگهبان قانون اساسى جمهورى اسلامى ايران، از ميان بيش از هزار داوطلب رياست جمهورى، تنها شش نفر را واجد صلاحيت کسب اين مقام دانست و انتخاب رئيس جمهور را به روحانيون و پاسداران، محدود کرد. از صافى نظارت استصوابى، تنها اکبر هاشمى رفسنجانى، مهدى کروبى، على لاريجانى، محسن رضايى، محمدباقر قاليباف و محمود احمدى نژاد، گذشتند. بدنبال اعتراضات اصلاح طلبان حکومتى، تظاهرات در کوى دانشگاه تهران و دستور خامنه اى، نام مصفى معين و مهرعليزاده نيز به فهرست نامزدها اضافه شد. اکبر گنجى روزنامه نگار زندانى در نامه اى به سيماى جمهورى اسلامى نسبت به انکار اعتصاب غذاى گنجى از سوى رئيس کل دادگسترى تهران، واکنش نشان داد و اعلام کرد از ٢۹ ارديبهشت دست به اعتصاب غذا زده است تا نسبت به محروم ماندن از خدمات پزشکى اعتراض کند. حسن روحانى دبير شوراى عالى امنيت ملى در پايان مذاكرات سه ساعته با وزيران امور خارجه سه كشور اروپايى در ژنو گفت كه وى مطمئن است توافقى نهايى ميان دو طرف بدست خواهد آمد . اتحاديه اروپا قرار است پيشنهادهاى خود، در زمينه نوع فعاليت هسته اى ايران را در آينده به دولت ايران اعلام کند و تا دريافت اين پيشنهاد، فعاليت هاى حساس هسته اى ايران متوقف مى شود. در يک ايستگاه مترو، يک مأمور نيروى انتظامى به بهانه ايجاد مزاحمت براى زنان از سوى يک جوان، او را به ضرب گلوله در جا به قتل رساند. اکبر گنجى در مصاحبه با «روز» گفت: «به صراحت مى گويم ما با ديكتاتورى شخصى روبه رو هستيم. آقا، ۱۵ سال حكومت كرده، مى خواهد مادام العمر هم حكومت كند. من با اين مساله مخالفم و مى گويم دموكراسى با اين حرف سازگارى ندارد. من مى گويم اگر انتخابات آزاد قرار است برگزار شود، اين انتخابات بايد در برابر آقاى خامنه اى باشد. ايشان بايد، نه به عنوان رهبر، بلكه به عنوان رئيس جمهور بيايد در يك انتخابات آزاد شركت كند، اگر مردم راى دادند، حكومت كند، اگر راى ندادند، كنار برود. من مي دانم گفتن اين حرف در كشور يعنى بازى با مرگ. يعنى من بايد مفصل هزينه اش را بدهم. ولى من آگاهانه اين را انتخاب كردم، پايش هم ايستاده ام.» ناصر زرافشان وکيل زندانى دادگسترى اعلام کرد در اعتراض به عدم دسترسى به خدمات پزشکى، از سه شنبه ١۷ خرداد دست به اعتصاب غذاى نامحدود خواهد زد. شمارى از بستگان زندانيان سياسى در برابر زندان اوين دست به تحصن زدند. تيم ملى فوتبال ايران با پيروزى بر بحرين، به عنوان يکى از نخستين تيم ها به جام جهانى ٢٠٠۶ آلمان راه يافت. در آستانه انتخابات رياست جمهورى، چند بمب در تهران و اهواز منفجر شد. زنان مبارز که شمار آنها ٢٠٠٠ تن برآورد شد، دراعتراض به نقض حقوق زنان در قانون اساسى درمقابل دانشگاه تهران دست به تحصن زدند. در دور اول انتخابات همان گونه که انتظار مى رفت هاشمى رفسنجانى با کسب بيشترين آرا به دور دوم راه يافت. رويداد غيرمنتظره، قرار گرفتن محمود احمدى نژاد در رده دوم بود. مهدى کروبى به شدت به نحوه برگزارى انتخابات اعتراض کرد. اصلاح طلبان از مردم خواستند در دور دوم انتخابات به هاشمى رفسنجانى رأى دهند. تير در ميتينگ انتخاباتى رفسنجانى در جنوب شهر تهران، يک زن به وى حمله ور شد و عمامه را از سر او برداشت. محمود احمدى نژاد، ششمين رئيس جمهورى اسلامى ايران شد. طبق آمار رسمى، وى حدود ١۷ ميليون و رفسنجانى حدود ١٠ ميليون رأى آوردند. احمدى نژاد در قياس با رأى گيرى ٢۷ خرداد، آراى خود را در دور دوم بيش از سه برابر کرده و از حدود ۵/۵ ميليون به ١۷ ميليون رساند. اين درحالى بود که رفسنجانى تنها چهار ميليون بر آراى خود افزود. ١٢ ميليون رأى اضافى احمدى نژاد در دور دوم بدين معنى بود که وى همه آراى قاليباف و لاريجانى و به اضافه آن، ۵/۶ ميليون رأى اردوى کروبى و مهرعليزاده را به خود اختصاص داد. اکبر گنجى از زندان اوين اعلام کرد: «اگر من در زندان بميرم، عامل و آمر قتل من آقاى خامنه اى است. مرتضوى بطور مستقيم از طريق آقاى حجازى از آقاى خامنه اى دستور مي گيرد. من با حکومت نامحدود و غير انتخابى آقاى خامنه اى مخالفت کرده ام... گفتم بيان اين نظر با واکنش تند و سريع آقاى خامنه اى مواجه خواهد شد. آنچه پيش آمد نشان داد که تشخيص من درست بود. او انتقاد از خودش را به هيچ وجه تحمل نمي نمايد. کروبى و معين و هاشمى رفسنجانى هم در اين انتخابات مزه ى مردم سالارى دينى خامنه اى را چشيدند... نظام سلطانى با دموکراسى تعارض دارد. در اين نظام سلطان همه کاره است و ديگران گوش بفرمان. مرتضوى به همسر من گفته است: مگر گنجى بميرد چه خواهد شد؟ روزانه بيش از ده ها نفر در زندان ها مي ميرند. گنجى هم يکى از آنها. اين سخن آقاى خامنه اى است که از زبان مرتضوى به گوش مي رسد. گنجى مي ميرد، امّا آزادى طلبى، دموکراسى خواهى، عدالت خواهى سياسى، اميد و آرزو و آرمان نخواهد مرد. عشق به ديگرى و ايثار براى مردم همچنان زنده خواهد ماند.» حسن روحانى دبير شوراى عالى امنيت ملى و نماينده ايران در مذاکرات اتمى درباره آينده پست خود پس از انتخابات رياست جمهورى گفت: «رئيس جمهور جديد به طور طبيعى حق دارد هر كسى را كه مايل است به اين سمت برگزيند و مسئوليت را به او بسپارد. البته به دليل اهميت اين مسئله نظر سران نظام در اين زمينه مهم است. خيلى روشن نيست كه در پايان دوره دولت آقاى خاتمى تحولات در اين تيم چگونه خواهد بود ولى به هر حال هر تيم ديگرى هم مسئوليت را بپذيرد و كار را ادامه دهد به نظر من روند خيلى تغيير زيادى نمى كند و همين روندى كه فعلاً هست ادامه مى يابد.» قتل فجيع يك مرد جوان در مهاباد كه در بازداشت نيروى انتظامى محل بود و سپس گرداندن جسد او در شهر، موجى از نفرت را در منطقه موجب شد. تظاهرات اعتراضى شهرهاى کردستان ايران را يکى پس از ديگرى در برگرفت. گروه زيادى از مردم معترض دستگير شدند. توليد کارخانه ايران خودرو با اعتصاب کارگران متوقف شد. کارگران خواستار تغيير ترکيب شوراى عالى کار، تعيين ۴۵٠ هزار تومان به عنوان حداقل دستمزد، استخدام همه کارگران قراردادى، بازنشستگى کارگران با ٢٠ سال سابقه، ايمنى کار و ايجاد تشکلهاى کارگرى شدند. مرداد پخش خبر انتقال دستگير شدگان تظاهرات خيابانى مردم مهاباد به شهرهاى اورميه و مياندوآب و همچنين شايعه کشته شدن دو تن از دستگير شدگان در زير شکنجه، موج جديدى از خشم و نفرت مردم را دراين شهر برانگيخت. شهر مهاباد روزهاى نخست مرداد در اعتراض به سرکوب مردم و ادامه دستگيريها تعطيل شد. اهواز نيز بار ديگر شاهد تظاهرات اعتراضى مردم بود. اين بار انگيزه تظاهرات، غارت مردم توسط شبکه هاى مالى بود. نيروى انتظامى مردم معترض محلات فقيررا متفرق کرد. عليزاده رئيس کل دادگسترى تهران در يک گزارش اعتراف کرد حقوق شهروندى در مورد زندانيان به طور گسترده نقض مى شود. سخنگوى قوه قضائيه انتشار اين گزارش را «اشتباه» ناميد. احمدى نژاد در مراسمى با حضور مقامات درجه اول حکومت، فرمان رياست جمهورى را از خامنه اى دريافت کرد. دكتر رويا طلوعى بنيانگذار كانون حقوق بشر كردهاى ايران در سنندج به اتهام اغتشاش، اقدام عليه امنيت ملى و تحريك مردم دستگير شد. کشورهاى اروپايى در طرحى که جمهورى اسلامى از هفته ها پيش انتظار آن را کشيده بود، خواستار آن شدند فعاليتهاى ايران بدون غنى سازى اورانيوم باشد. ارتباط اکبر گنجى با جهان خارج توسط مقامات قضائى جمهورى اسلامى قطع شد. همسر گنجى ضمن اعلام اين خبر نسبت به امنيت جانى گنجى که در بيمارستان ميلاد تهران نگهدارى مى شود، ابراز نگرانى کرد. مأموران به خانه اکبر گنجى رفته، وسايل او را تفتيش کردند. على لاريجانى جانشين حسن روحانى شد و مسئوليت پيشبرد مذاکرات اتمى را بر عهده گرفت. اتحاديه اروپا در بيانيه اى از جمهورى اسلامى خواست هر چه زودتر فعاليتهاى اتمى سايت اصفهان را تعطيل کند. شهريور على لاريجانى در نخستين سفرش به وين مقر آژانس بين المللى انرژى اتمى در مقام نماينده ايران در مذاکرات هسته اى، پيشنهاد کرد ايران به جاى سه کشور اروپايى، با جمع وسيعترى مذاکره کند. سخنگوى وزارت خارجه آمريکا بلافاصله اين پيشنهاد را رد کرد و از جمهورى اسلامى خواست به جاى طرح پيشنهادهاى انحرافى، به طرح پيشنهادى اروپا پاسخ دهد. وبا در بسيارى از شهرهاى ايران و از جمله تهران شيوع يافت. تا اوايل شهريور ١١ نفر بر اثر ابتلا به وبا درگذشتند. مجلس شوراى اسلامى به چهار وزير پيشنهادى احمدى نژاد رأى نداد. سعيد مرتضوى دادستان تهران در مورد وضعيت اکبر گنجى گفت: «ما هيچ قولى به هيچ متهمى نمي دهيم. اساسا وقتى كه يك مجرم و زندانى به اقدامات غير متعارف دست مي زند و از دستگاه قضايى باج مي خواهد ما نبايد به خواسته هاى او توجه كنيم و امتيازى براى يك كار غير قانونى قائل شويم... وقتى كه يك متهم يا مجرم به اقدامات غيرمعمول مجرمانه دست مي زند و اگر به او مرخصى مي دهيم استفاده ى مجرمانه مي كند و آنرا وسيله جرم قرار مي دهد ما براى او محدوديت قائل مي شويم. اما اگر او پشيمان شود و مانند يك زندانى معمولى برخورد كند ما هم با او معمولى برخورد مي كنيم.» نهمين کنگره سازمان فدائيان خلق ايران (اکثريت) تشکيل شد و نام «کنگره خاوران» را بر خود نهاد. کنگره بار ديگر بر هدف راهبردى سازمان که استقرار يک جمهورى دموکراتيک، سکولار و فدرال در ايران است، تأکيد ورزيده، افزود «شرط ضرور براى تحقق آن، برکنارى جمهورى اسلامى به مثابه مانع اصلى برقرارى دموکراسي» است. صدها تن از بازماندگان قربانيان کشتار زندانيان سياسى در سال ١٣۶۷، در سالگرد اين فاجعه در گورستان خاوران تهران گرد آمدند و ياد جان باختگان راه آزادى ايران را گرامى داشتند. محمود احمدى نژاد در اولين سفر خارجى خود به عنوان رئيس جمهور، به نيويورک رفت و در مجمع عمومى سازمان ملل متحد سخنرانى کرد. وى نخستين رئيس کشورى بود که از تريبون سازمان ملل براى ظهور مهدى موعود دعا کرد. پيشنهادهاى از قبل اعلام شده احمدى نژاد در سازمان ملل، حاوى هيچ نکته تازه اى نبود. احمدى نژاد گفت غنى سازى اورانيوم در ايران انجام خواهد شد. بار ديگر مردم محلات فقيرنشين اهواز دست به تظاهرات زدند. اين تظاهرات به شورش انجاميد. مردم با سنگ و پاره آجر به برخى ساختمان هاى دولتى و ماشين هاى نيروى انتظامى حمله كردند و با آتش زدن لاستيك در خيابانها براى مدتى كنترل محلات را دراختيار گرفتند. تظاهرات و شورش مردم توسط يگان هاى ويژه سپاه و بسيج و نيروى انتظامى پس از چند ساعت سركوب شد. مهر شوراى حکام آژانس بين المللى انرژى اتمى قطعنامه اى صادر کرد که در آن با اشاره به پنهانكاري هاى طولانى مدت ايران آمده است آژانس قادر به روشن نمودن بسيارى از مسايل نيست. اين قطعنامه ضمن ابراز ترديد نسبت به انگيزه هاى ايران در برنامه هاى هسته اى و يادآورى اهميت اقدامات اعتماد ساز به ايران و ابراز تاسف از عدم پذيرش قطعنامه هاى قبلى آژانس از سوى جمهورى اسلامى، از ايران خواسته شد افرادى را كه ظاهرا ايران تاكنون باعث عدم ارتباط آژانس با آنها شده در دسترس آژانس قرار دهد، اسناد مربوط به دستگاه هاى دوگانه و همچنين مكانهاى نظامى، تحقيقاتى و مكان هاى خاص را ارائه دهد، تمامى فعاليت هاى غنى سازى را به تعليق درآورد، از راكتور آب سنگين براى ادامه تحقيقات استفاده نكند، بلادرنگ پروتكل الحاقى به معاهده منع گسترش سلاحهاى كستار جمعى را در مجلس به تصويب برساند، تا تصويب پروتكل در عمل مطابق آن عمل كند و به روند مذاكرات بازگردد. ۷٠٠ كارگر کارخانه لاستيك بارز كرمان در اعتراض به بي عدالتي ‏ها و تبعيض ‏ دست به اعتصاب زدند و هشدار دادند كه چنانچه خواسته هايشان تامين نشود اين اعتصاب ادامه خواهد داشت. همچنين کارگران ريسندگى «بارش» اصفهان براى دريافت حقوق معوقه خود دست به راهپيمايى زدند. دو انفجار در بازار اهواز، ۵ كشته و ١۴٠ مجروح به جاى گذاشت. بمب ها در سطل زباله در بازار اهواز و به فاصله ۵٠ متر از هم كارگذاشته شده بود. احمدى نژاد از نقش انگليس در انفجارهاى اهواز سخن گفت. آبان مسئولان بهشت زهرا به بازماندگان جان باختگان دفن شده در قطعه ٣٣ که آرامگاه مبارزان عليه رژيم شاه است اعلام کردند مى خواهند اين قطعه را «ساماندهي» کنند. اين طرح عملاً به معناى از بين بردن گورهاى مبارزان است که اکثر آنان را فدائيان خلق تشکيل مى دهند. همزمان با اين طرح، براى خاوران نيز طرحى در نظر گرفته شده است که شامل از بين بردن هر نشانه اى از گورهاى دسته جمعى است. هر دو طرح اعتراض بازماندگان را بر انگيخته است. اهواز يکبار ديگر دستخوش تظاهرات مردم و مقابله نظامى با اين تظاهرات شد. تظاهرات روز عيدفطر و با به حرکت در آمدن هزاران نفر از مردم در محلات اين شهر آغاز شد. مردم با شعارهاى خود خواهان آزاد شدن دستگير شدگان تظاهرات قبلى شهر اهواز شدند که چند ماه پيش و بصورت خشونت آميز روى داد و از خود کشته و مجروح برجاى گذاشت. دستگيرى هاى متعاقب آن تظاهرات حتى بصورت پراکنده همچنان ادامه دارد و مردم نسبت به آن معترض بودند. در جريان سفر ايگور ايوانف دبير شوراى عالى امنيت ملى روسيه به تهران و مذاکراتش با على لاريجانى همتاى ايرانى او، طرحى مورد مذاکره قرار گرفت که به موجب آن، غنى سازى اورانيوم براى نيروگاه هاى هسته اى ايران در خاک روسيه صورت مى گيرد. احمدى نژاد در ديدار با آيت الله جوادى آملى در قم گفت هنگام سخنرانى در نيويورک، هاله اى از نور دور او را گرفته بود و به نظر مى رسيد دستى نامرئى، رهبران حاضر در نشست سازمان ملل را براى گوش دادن به سخنان رئيس جمهور ايران بر صندلى ميخکوب کرده است. منوچهر آتشى شاعر و نويسنده برجسته به دنبال عمل جراحى کليه در تهران درگذشت. آذر همسر عبدالفتاح سلطانى وکيل بازداشت شده دادگسترى به دنبال ١١۵ روز بازداشت «موقت» همسرش، خواهان ارجاع پرونده سلطانى به هياتى بيطرف و ملاقات حضورى وكلا و خانواده متهم با رئيس قوه قضائيه شد. سلطانى در ارتباط با فعاليتهاى خود براى دفاع از خانواده هاى قربانيان سرکوب و خشونت سياسى از سوى جمهورى اسلامى بازداشت شد. با انتصاب يك روحانى فاقد تحصيلات دانشگاهى به نام عميد زنجانى به سمت رئيس دانشگاه تهران، موج بزرگى از تنش و اعتراض هاى دانشجوئى در اين دانشگاه و سپس همدردى و حمايت دانشجويان ديگر دانشگاه ها به راه افتاد. يک هواپيماى سى – ١٣٠ نظامى حاوى ١٠۵ سرنشين که اکثر آنان را خبرنگاران تشکيل مى دادند، بلافاصله پس از پرواز از فرودگاه مهرآباد تهران سقوط کرد و همه سرنشينان آن کشته شدند. موجى از ابراز انزجار بين المللى عليه سخنان احمدى نژاد در دفاع از نابودى اسرائيل به راه افتاد. احمدى نژاد اين سخنان را در کنفرانسى در تهران تحت عنوان «جهانى بدون صهيونيسم» ايراد کرد. على افشارى، ناصر زرافشان، رضا دلبرى، محسن سازگارا، اكبر عطرى، محمد ملكى و عبدالله مؤمنى در نخستين سالگرد انتشار فراخوان رفراندوم در بيانيه اى نوشتند: «هيچ اصلاحى در راستاى فرايند تحقق خواست تاريخى ملت ايران مبنى بر برقرارى دموكراسى و دستيابى به توسعه و پيشرفت در چهارچوب قانون اساسى فعلى كشور وجود ندارد.» مجمع عمومى سازمان ملل متحد با ۷۵ رأى موافق، ۵٠ رأى مخالف و ۴٣ رأى ممتنع جمهورى اسلامى ايران را به خاطر نقض حقوق بشر محکوم کرد. طرح اين قطعنامه از سوى کانادا ارائه شد. دی عليرغم دستگيرى رهبران کارگران شرکت واحد، اعتصاب کارکنان اتوبوسرانى، رفت و آمد در تهران را فلج کرد. اين اعتصاب با هدف کسب حق آزادى تشکل و بهبود شرايط معيشتى کارکنان صورت گرفت. شمارى از فرماندهان سپاه پاسداران از جمله فرمانده نيروى زمينى، فرمانده لشکر ٢۷، معاون عمليات نيروى زمينى، معاون اطلاعات نيروى زمينى و فرمانده توپخانه نيروى زمينى در جريان سقوط يک هواپيماى فالکن سپاه در نزديکى اروميه کشته شدند. روز ١۹ دى، جمهورى اسلامى ايران اعلام کرد آن بخش از تأسيسات اتمى خود را که از سوى بازرسان آژانس بين المللى انرژى اتمى مهر و موم شده بود دوباره راه اندازى کرده است. وزراى خارجه آلمان، بريتانيا و فرانسه به همراه هماهنگ کننده سياست خارجى اتحاديه اروپا در برلين تصميم گرفتند گفتگوهاى سه کشور نامبرده با ايران در مورد برنامه اتمى تهران، فعلاً ادامه نيابد و در عوض، اروپا خواهان برگزارى نشست فوق العاده شوراى حکام آژانس بين المللى انرژى اتمى در ماه ژانويه (يعنى تا حداکثر ١١ بهمن) شود. ٢٣ دى، آنگلا مرکل صدراعظم آلمان در نخستين سفر خود به واشنگتن به عنوان رئيس دولت، با جرج بوش رئيس جمهورى ايالات متحده درباره بحران اتمى ايران مذاکره کرد. دو طرف توافق کردند روش ديپلماتيک سختى در برابر جمهورى اسلامى ايران در پيش گيرند. محمد البرادعى دبيرکل آژانس بين المللى انرژى اتمى در سخنان شديداللحنى طى مصاحبه اش با هفته نامه آمريکايى نيوزويک، به جمهورى اسلامى حمله کرد. وى گفت: «اگر ايران با توليد سلاح اتمى فقط يک فاصله چند ماهه دارد، دنبال کردن ديپلماسى دربرابر ايران بايد با زور حمايت شود. در طول سه سال گذشته ما راستى آزمايى فشرده يى را در ايران انجام داديم، اما حتى پس از سه سال من در موقعيتى نيستم که بتوانم درباره ماهيت صلح آميز بودن برنامه هسته اى ايران قضاوت کنم. ما هنوز بايد از طريق دسترسى به اسناد، افراد و اماکن به خود اطمينان دهيم که همه آنچه را که بايد ببينيم، ديده ايم و هيچ چيز سوال برانگيزى درباره اين برنامه وجود ندارد. ما به وضوح به نمونه گير ي هاى محيطى از برخى تجهيزاتى که در لويزان به کار رفته اند، نياز داريم. لازم است با برخى افرادى که در لويزان درگير بوده اند صحبت کنيم. ما همچنين گزارش هايى درباره برخى تغييرات در موشک هاى شهاب دريافت کرده ايم که مي تواند با برنامه ى هسته يى رابطه اى داشته باشد. بنابراين لازم است تمامى اين چيزها را روشن سازيم. من هنوز تمايل دارم از تشديد اوضاع جلوگيرى شود، اما درعين حال نمي خواهم آژانس فريب بخورد. من نمي خواهم اين فرايند مورد سوء استفاده قرار بگيرد.» على اکبر ناطق نورى در خاطرات خود، ناگفته هايى از بحران تيرماه ١٣۷۷ را که در جريان آن دانشجويان عليه رژيم دست به تظاهرات زدند، فاش کرد. ناطق نورى نوشته است: « من همانجا گفتم که آقا، بنده اعتقاد دارم نهضت آزادى و اين نيروها در پشت پرده ى اين جريان هستند و اگر ما بخواهيم اين آشوب و شورش را بخوابانيم به نظر من بايد سران اينها را دستگير کرده، عده اى که در صحنه آشوب کردند را هم بسرعت محاکمه کنيم. حتى اگر لازم باشد- ديديم که اينها به هرحال بحران ايجاد کردند را هم بسرعت محاکمه کنيم و حتى اگر لازم باشد- آن ها را به سينه ى ديوار بگذاريم. اگر قصد براندازى نظام را دارند و با اسلام محارب هستند، با آنها برخورد شود.» بهمن دکتر رويا طلوعى پس از خروج از ايران، گزارش تکان دهنده اى از شکنجه در زندان جمهورى اسلامى ارائه داد. وى گفت: «دهم مرداد شب ساعت ده و نيم دستگير شدم. هفت نفر از اطلاعات نيروى انتظامى با مجوز و مسلح وارد خانه شدند و سه خانم و چهار آقا، در ميان گريه بچه ها خانه را گشتند. بازرسى از خانه که تمام شد من را به زندان بردند. اصرار داشتند که من اعتراف کنم که رهبرى تظاهرات سنندج در اعتراض به قتل شوانه قادرى را برعهده داشته ام، تا بتوانند اين اعتراف را مبنى اقدام عليه امنيت کشور قرار دهند و بگويند خودش اقرار به اقدام عليه امنيت ملى کرده است... من مجموعا ۶۶ روز بازداشت بودم که از اين مدت ١۷ روز اولش را در انفرادى در شرايط بسيار غيرانسانى به سر بردم و بقيه آن را براى اين که از لحاظ روحى تخريب شوم به ميان بند زنانى فرستادند که خانم هايى با جرايم قتل و مواد مخدر و غيره آنجا بودند... من تحت شکنجه قرار گرفتم و اين موردى است که مي خواهم به تمام نهادهاى حقوق بشر در جهان شکايت ببرم و صحبتم اين است که جمهورى اسلامى را نبايد فقط به خاطر مسائل اتميش به شوراى امنيت برد، بلکه مساله اصلى مردم ايران درواقع زير پا نهادن حقوق بشر است و فشارهاى فراوانى که توسط رژيم به ما وارد مي شود... من در سلول انفرادى تحت شکنجه قرار گرفتم و فقط مي توانم بگويم از آنچه بر خانم زهرا کاظمى گذشت، فقط لنگه کفشش را کم داشتم. شخصا توسط اميرى، معاون دادستان کردستان در تاريخ پانزدهم مردادماه تحت وحشيانه ترين شکنجه ها قرار گرفتم که واقعا قابل بيان نيست.» سه بمب پرقدرت در اهواز منفجر شد و تعدادى کشته به جاى گذاشت. به دنبال اين حادثه، سفر احمدى نژاد به اهواز لغو شد. صدها تن از کارکنان شرکت واحد و اعضاى خانواده هاى آنان براى جلوگيرى از اعتصاب، دستگير شدند. مأموران رژيم در اين يورش، کودکان خردسال را نيز مورد ضرب و شتم و آزار قرار دادند. ١١ بهمن ١٣٨۴، تحول غيرمنتظره اى در بحران اتمى روابط خارجى جمهورى اسلامى روى داد. در حالى که موضعگيرى هاى هفته گذشته روسيه و چين، حاکى از آن بود که اين دو کشور فعلاً در برابر ارجاع پرونده اتمى ايران به شوراى امنيت سازمان ملل متحد مقاومت مى کنند، وزراى خارجه آمريکا، روسيه، چين، بريتانيا، فرانسه و آلمان به همراه نمايندگان اتحاديه اروپا طى نشستى، بيانيه اى تصويب کردند که در آن اعلام شده است اين کشورها در نشست شوراى حکام آژانس بين المللى انرژى اتمى، خواهان ارجاع پرونده اتمى جمهورى اسلامى به شوراى امنيت خواهند شد. شوراى حکام آژانس بين المللى انرژى اتمى، با ٢۷ رأى موافق، ۵ رأى ممتنع و ٣ رأى مخالف، رأى به ارجاع پرونده هسته اى ايران به شوراى امنيت سازمان ملل متحد داد. سه رأى مخالف، از سوى کوبا، ونزوئلا و سوريه داده شد. به دنبال بالا گرفتن جنجال پيرامون انتشار کاريکاتورهايى در دانمارک، موجى از حمله به سفارتخانه هاى خارجى در تهران آغاز شد. نيروى انتظامى اقدام مؤثرى در حفاظت از سفارتخانه ها انجام نداد. تجمع اعتراض آميز كارگران معدن سنگرود گيلان در مقابل دفتر رياست جمهورى انجام شد. اين كارگران يك سال است حقوق نگرفته اند و در طول تحصن حتى پول براى تهيه صبحانه و نهار خود نداشتند. در قم، «لباس شخصی» ها به پيروان فرقه نعمت اللهى حمله کرده و نيروهاى انتظامى، صدها تن از اعضاى اين فرقه را بازداشت کردند. روزنامه کيهان تهران مدعى شد دراويش نعمت اللهى مسلح بودند و به سوى مهاجمان تيراندازى کردند. مکان مذهبى دراويش تخريب شد و خود آنان به اسارت گرفته شدند. يک زندانى سياسى به نام حجت زمانى در تهران اعدام شد. اسفند منوچهر متکى وزير خارجه و حسينى تاش از دستياران على لاريجانى در بروکسل و مسکو به مذاکرات بى سرانجامى پرداختند. نشست «افق هاى دمکراسى در ايران» در مجلس سناى آمريکا، با حضور شمارى از اعضاى کنگره و با حضور تعدادى از فعالان سياسى ايرانى برگزار شد. على افشارى و اکبر عطرى، دو تن از رهبران سابق دفتر تحکيم وحدت دانشجوئى و جنبش دانشجويى ايران در سال هاى گذشته نيز دراين نشست حضور يافتند. افشارى در اين نشست گفت: «جامعه بين المللى مي تواند از طريق شوراى امنيت سازمان ملل متحد مردم ايران را در دستيابى به حکومتى دمکراتيک و مبتنى بر اعلاميه جهانى حقوق بشر يارى کند.» افشارى به کشورهاى جهان نسبت به هر گونه سازش و کسب امتيازهاى مقطعى از حکومت ايران هشدار داد و گفت که چنين امرى به جمهورى اسلامى امکان سرکوب بيشتر مردم را مي دهد و در بلند مدت تهديدهاى بيشترى را متوجه جامعه جهانى مي کند. افشارى افزود حمله نظامى حتى به طور محدود آن نمى تواند پاسخگوى نگرانى جامعه جهانى از برنامه هاى اتمى ايران باشد، زيرا حکومت ايران از جنگ استقبال مي کند و قربانى اصلى چنين حمله اى مردم ايران و جنبش دمکراسى خواهى آنها خواهد بود. اکبر عطرى، عضو ديگر و سابق شوراى مرکزى دفتر تحکيم وحدت نيز دراين همايش گفت: «اروپا و آمريکا نبايد به دنبال راه حلى باشند که فقط مشکل خود را با جمهورى اسلامى حل کنند.» عبدالفتاح سلطانى يکى از وکلاى پرونده قتل زهرا کاظمى و از بنيانگذاران کانون مدافعان حقوق بشر، سرانجام پس از دورانى طولانى زندان انفرادى با کاهش وثيقه از زندان آزاد شد. وثيقه عبدالفتاح سلطانى از ٨٠٠ ميليون تومان به صد ميليون تومان کاهش پيدا کرد و اين وثيقه توسط وکلاى وى طى ارائه سندى توديع شد. سلطانى پس از آزادى، مرتضوى دادستان تهران را عامل اصلى طولانى شدن مدت بازداشت خود ناميد. انتشار برخى ناگفته ها از زبان حسن روحانى دبير پيشين شوراى امنيت ملى جمهورى اسلامى که قبل از على لاريجانى، نماينده حکومت ايران در گفتگوها با آژانس بين المللى انرژى اتمى و اتحاديه اروپا پيرامون پرونده هسته اى ايران بود، بازتاب گسترده اى يافت. سخنان روحانى در جمع اعضاى شوراى عالى انقلاب فرهنگى نخست در فصلنامه مطالعات راهبردى و سپس در سايت اينترنتى خبرگزارى فارس درج شد. انتشار اين سخنان، خشم طرفداران دولت احمدى نژاد و تيم جديد مذاکرات هسته اى را برانگيخت. سخنان روحانى، از آن جهت حائز اهميت قلمداد شد که وى نزديک به دو سال، بالاترين نماينده حکومت در مذاکرات هسته اى بوده است و بر اساس اطلاعات خود، اعلام کرد که جمهورى اسلامى اساس فعاليت خود براى دستيابى به چرخه کامل سوخت هسته اى را از آغاز بر مخفى کارى گذاشته بود. سرگئى لاوروف وزير خارجه روسيه طى يک کنفرانس مشترک مطبوعاتى با کانداليزا رايس وزير خارجه آمريکا در واشنگتن به دنبال مذاکرات دو وزير خارجه، اعلام کرد «هيچ طرح جديدى از سوى روسيه مطرح نشده است» و افزود پيشنهاد روسيه مبنى بر انجام کليه فعاليت هاى غنى سازى در خاک روسيه کماکان به قوت خود باقى است. اين اظهارات لاوروف به گمانه زنى ها درباره احتمال توافق بر سر غنى سازى محدود در خاک ايران پايان داد. تجمع زنان در پارک دانشجوى تهران به مناسبت ٨ مارس روز جهانى زن، مورد يورش نيروى انتظامى قرار گرفت. در اين يورش، سيمين بهبهانى شاعره نامدار نيز از ضرب و شتم مأموران در امان نماند. اجلاس شوراى حکام آژانس بين المللى انرژى اتمى با تأکيد مجدد بر قطعنامه بهمن ماه خود، راه رسيدگى به پرونده اتمى ايران در شوراى امنيت سازمان ملل متحد را باز کرد. عليرغم اعتراض صدها تن از دانشجويان، اجساد برخى از قربانيان جنگ در دانشگاه صنعتى تهران به خاک سپرده شد. در جريان اعتراضات، شمارى از دانشجويان مضروب شدند. به دنبال اين حادثه، تا چند روز دستگيرى دانشجويان معترض ادامه يافت. مراسم چهارشنبه سورى عليرغم تدارک و تهديد وسيع حکومت براى جلوگيرى از برگزارى اين مراسم، به طور گسترده اى برگزار شد.