يادداشت سياسی
براى جلوگيرى از ارجاع پرونده اتمى ايران به شوراى امنيت
چرخش جمهورى اسلامى از سياست تقابل به ديپلماسی

غرب نسبت به جمهورى اسلامى اعتماد خودش را از دست داده است و به شدت به برنامه هاى هسته ای آن مشکوک است. گزارش حسن روحانى به وضوع نشان ميدهد که رژيم حاکم تا آنجا که توانسته است برنامه هاى خود را از آژانس مخفى نگهداشته است. به همين خاطر غرب نگران است که جمهورى اسلامى در خفا در جهت دستيابى به سلاح هسته اى حرکت کند

روزها به سرعت سپرى ميشوند و زمان تشکيل اجلاس آژانس بين المللى اتمى فرا ميرسد. شوراى حکام در اجلاس ششم مارس خود در مورد ارجاع پرونده اتمى ايران به شوراى امنيت تصميم گيرى ميکند. آژانس در اجلاس فوق العاده به گزارش پرونده هسته اى ايران به شوراى امنيت اکتفا کرد و به جمهورى اسلامى فرصت يکماهه داد که به خواست شورا تن دهد. اما جمهورى اسلامى به جاى پاسخ مثبت، به تقابل با شوراى حکام برخاست و به تعليق داوطلبانه پروسه غنى سازى اورانيوم بر طبق مصوبه مجلس پايان داد و روزهاى مراسم عزادارى محرم و سالگرد انقلاب بهمن را به نمايش حمايت مردم از دستيابى ايران به تکنولوژى هسته اى تبديل نمود.
موضع گيريهاى تند گردانندگان حکومت عليه ارائه گزارش پرونده ايران به شوراى امنيت، تقابل بين جمهورى اسلامى با غرب را تشديد کرد و فضاى ناروشنى را بوجود آورد. به نظر ميرسيد که جمهورى اسلامى راههاى ديپلماتيک حل مشکل را کنار گذاشته و براى پيشبرد برنامه اش و تقابل با تصميمات شوراى امنيت، آماده ميشود.
جمهورى اسلامى که مصمم بود پروسه غنى سازى در سطح صنعتى را پيش ببرد؛ گويا در جريان عمل به مشکل فنى برخورد و ناکام ماند و مجبور شد که بار ديگر به فعاليتهاى ديپلماتيک روى آورد و به طرح روسيه متوسل شود. مصاحبه لاريجانى با راديو فرانسه و راهى شدن هياتهاى ايرانى به مسکو و اروپا نشان داد که جمهورى اسلامى در پى يافتن راههاى ميانه براى جلوگيرى از ارجاع پرونده اتمى به شوراى امنيت است. راهى که از يکسو براى رژيم حاکم، خوردن جام زهر تلقى نگردد و از سوى ديگر از حدت بحران اتمى بکاهد و حداقل طرح پرونده ايران در شوراى امنيت را به عقب بياندازد. جمهورى اسلامى در حين پافشارى برغنى سازى اورانيوم در سطح محدود در داخل کشور، حاضر شده است حول مسئله توليد اورانيوم غنى شده در مقياس بزرگتر در روسيه با مسکو به مذاکره بنشيند.
به همين خاطر مذاکرات در مسکو شروع شد، در تهران ادامه يافت و در مسکو پى گرفته خواهد شد.
بعد از مذاکرات تهران، غلامرضا آقازاده و سرگئى کرينکو، همتاى روسى اش در کنفرانس خبرى مشترک اعلام کردند که با طرح روسيه در مورد غنى سازى اورانيوم ايران توافق اصولى وجود دارد. سرگئى کرينکو در همين کنفرانس خبرى موضع روسيه را چنين فرمولبندى کرد: "از نظر روسيه، دستيابى به فن آورى هسته اى حق مسلم هر کشورى در دنيا از جمله ايران است و از سوى ديگر، جامعه بين المللى نيز حق دارد که خواستار تضمين هاى لازم براى عدم گسترش سلاح هاى هسته اى از اين كشور شود". بر همين پايه دو کشور بر سر تاسيس شرکت مشترکى براى عملى ساختن پيشنهاد روسيه به توافقى اصولى دست يافته اند.
جمهورى اسلامى از ابتدا موافق تاسيس شرکت مشترک بود، اما اختلاف بر سر محل فعاليت شرکت مشترک است . جمهورى اسلامى غنى سازى اورانيوم در داخل کشور را خط قرمز اعلام کرده و آن را حق مسلم خود ميداند و حاضر نيست پروسه غنى سازى ـ حداقل در سطح پژوهشى ـ را بحالت تعليق در آورد.
در روزهاى آتى و در تداوم مذاکرات ايران و روسيه مشخص خواهد شد که جمهورى اسلامى تا چه حد براى جلوگيرى از ارسال پرونده اتمى ايران به شوراى امنيت عقب خواهد نشست. آصفى سخنگوى وزارت امور خارجه در همين زمينه تاکيد کرده است که ايران و روسيه به توافق رسيده اند که موضوع هسته اى ايران در چارچوب آژانس نگه داشته و از مسايلى كه به گفته وى همكارى ها را تخريب مى كند، پرهيز شود.
جمهورى اسلامى اميدوار است با توافق اصولى بر سر تشکيل شرکت مشترک و با جلب نظر مثبت روسيه ـ و احتمالا چين ـ شکافى هرچند کم عمق را بين اعضاى شوراى حکام شکل دهد تا بتواند پيچ تند فعلى را بگذراند.
جمهورى در اين چند روز کوشيده است که به جهان نشان دهد که دوباره به پاى ميز مذاکره برگشته، از موضع سرسختانه و تند فاصله گرفته و حاضر است که در جهت شفاف سازى حرکت کند و با امتياز دهى بحران اتمى را حل کند.
اما غرب نسبت به جمهورى اسلامى اعتماد خودش را از دست داده است و به شدت به برنامه هاى هسته ای آن مشکوک است. گزارش حسن روحانى به وضوع نشان ميدهد که رژيم حاکم تا آنجا که توانسته است برنامه هاى خود را از آژانس مخفى نگهداشته است. به همين خاطر غرب نگران است که جمهورى اسلامى در خفا در جهت دستيابى به سلاح هسته اى حرکت کند. برخى اطلاعاتى که به دست کشورهاى غربى افتاده است، مويد اين مسئله است .
هنوز معلوم نيست که تلاشهاى جمهورى در روزهاى اخير موثر خواهد افتاد و در جلسه آتى شوراى حکام با توجه به توافقات روسيه و ايران، پرونده در آژانس باقى خواهد ماند و يا اينکه به شوراى امنيت ارجاع خواهد شد؟ روزهاى آتى اين مسئله را روشن خواهد کرد.

بهروز خليق