آشتي با ادبيات آمريكا

جان اشتاين بك، نويسنده آمريكايي و خالق رمان خوشه هاي خشم، ميگفت بعد از دريافت جايزه نوبل درسال 1962 ازناشرش شنيد كه زني روستايي در دانمارك همراه قايق خود چند كيلومتري تا شهر پارو زده تا دو مرغ خانگي اش را با يك كتاب جيبي او براي مطالعه تعويض كند. اشتاين بك اين حادثه را مهمتراز دريافت جايزه نوبل براي خود ميدانست و ميگفت علاقه وعكس العمل خواننده گان به آثارش، مهمتر از نظرات خودخواهانه بعضي ازمنتقدين ادبي است. به نظر او يك نويسنده واقعي بايد به مسايل عصر و دوره خود بچسبد و تاجايي كه عقل و روشنفكري اش اجازه ميدهند به تمسخر حماقت بپردازد و با بي عدالتي هاي ظاهرا پذيرفته شده در اجتماع، مبارزه نمايد.
آثار اشتاين بك را ميتوان نتيجه سه پديده : فرهنگ اروپايي، طبيعت آمريكا و بحران اقتصادي دهه 30 در جهان صنعتي آغاز قرن بيستم دانست. اهل طنزي به طعنه ميپرسد اگر آمريكا كشوري با امكانات نامحدود است، چرا اين وضعيت شامل حال ادبيات و فرهنگ نباشد؟ اشتاين بك نه تنها نويسنده اي اجتمايي، بلكه يكي از داستان نويسان مدرن قرن گذشته آمريكا است. او نخستين بار موضوع محيط زيست را نيز وارد ادبيات نمود و درجهان، يكي ازپرخواننده ترين نويسندگان آمريكايي گرديد. جريان نويسندگي او در نيمه اول قرن بيستم مصادف با شكوفايي ادبيات مدرن درآمريكا شد. غالب نوشته هايش بصورت: رمان، داستان، نمايش، سفرنامه و فيلم منتشر شده اند.
جان اشتاين بك، طنزنويس، نويسنده و منتقد اجتمايي در سال 1902 در آمريكا بدنيا آمد و در سال 1968 بعنوان سمبل بخشي از ادبيات مدرن آمريكا درگذشت. مادرش ايرلندي و پدرش آلماني تبار بودند. او در شرايط فقر و بحران اجتمايي بزرگ شد و در 17 سالگي به تحصيل، زيست شناسي اقيانوسها، در دانشگاه پرداخت ولي بعد از مدتي صندلي درس را ترك كرد و وارد بازاركار در مزارع و كارخانه ها شد. او از اين راه، بيشتر با زندگي و رنج كارگران موقت فصلي و مهاجر آشنا گرديد. بحران اجتمايي- اقتصادي سال 1929 تاثير مهمي روي داستانهاي اجتمايي وانتقادي اش گذاشت. او در آثارش در دهه 30 به انتقاد شديد از روابط سرمايه داري و غيرعادلانه اجتماع آمريكا پرداخت. منتقدين ادبي او را بخاطر رمانهاي اجتمايي و كوششهاي كشف تكنيك هاي جديد داستان نويسي، يكي از بزرگترين نويسندگان ادبيات آمريكا ميدانند. او در ادامه كشف سبكهاي تازه ادبي، در سال 1948 بعد از پايان جنگ، سفري توريستي- ادبي به شوروي نمود تا يادداشتها و خاطرات سفرش را منتشر كند. غير از ياداشتهاي سفر به شوروي، باوجود كيفيت گوناگون سفرنامه ها و گزارشهاي ادبي او از چهارگوشه ايالتهاي آمريكا، آنها جنبه هاي واقعگرا هنري آن سفرها را به بهترين شكل ممكن به خواننده معرفي مينمايند.
به نقل از منقدين چپ، بعد از جنگ جهاني دوم، رابطه اشتاين بك با جنبش ترقيخواهانه قطع شد و او مبلغ نظرات روانشناسانه و جنجال برانگيز گرديد. در سالهاي آخر او سخنگوي سياست امپرياليستي دولت آمريكا در كشورهاي جنوب شرقي آسياي دور شد و به دفاع از آن پرداخت.
گروهي ازمنتقدين كاملگرا به انتقادهاي كوچك و بزرگ ديگر از او ميپردازند و مينويسند، جهان او نه خوب است و نه قابل اصلاح، بلكه انسان رنجبر آمريكايي بايد در زندگي روزمره مقاومت نمايد و با مشكلات جوراجور آن كنار آيد. او در چهارچوب موضوعات اجتمايي كوشش ميكند با كمك ادبيات، به فلسفه انسانشناسي و آنتروپولوژيك و جهانبيني فلك الافلاكي بپردازد و همچون نجات مسيحايي در انتظار ظهور مذهبي افرادي چون مهدي و مسيح و چه بسر برد. آثارش مخلوطي هستند ازطرح ساده مسايل جدي و موضوعات جنجالي، بازاري و عام پسند براي جلب كنجكاوي خواننده بيشتر. مبارزه او در زندگي و براي زندگي دچار محدوديت و قضاوتهاي ساده گرايانه و جنبه هاي حيواني انسان داروينيستي ميشوند. او در آثارش به صفات حيواني انسان اهميت زيادي ميدهد و به علت ضعف و فقر روشنفكري جدل آميز،دچار علمي گرايي انسان و رفتار جانورگونه اش ميگردد.
از جمله آثار اشتاين بك : خيابان ساردينها- خوشه هاي خشم- پول، پول مي آورد- انسانها و موشها- پنجشنبه زيبا- اتوبوس جاده خاكي- ماه نشست – مشتي طلا- سفر با چه- ميوه هاي طوفان- دره آسمان- قاطر پوزي ، سرخ رنگ- بگذار اداي شاه را در آوريم- و آنسوي عدن هستند.
اشتاين بك كتاب آنسوي عدن را مهمترين رمان خود ميدانست. تازه كردن موضوع هابيل و قابيل يعني اختلافات پدر و پسر و مبارزه شر و نيكي با همديگر، محتواي آن كتاب هستند. او درسال 1929 بانوشتن كتاب مشتي طلا، نويسندگي را رسما آغازنمود. آثار اوليه او را بعضي از صاحبنظران، رمانتيك و يا عرفاني گونه بحساب مي آورند. كتاب خوشه هاي خشم، روايت دوران بحران نيمه اول قرن بيستم در آمريكا است. اين كتاب رماني است كارگري و رئاليست و در رابطه با اعتصاب توده اي. اشتاين بك با اين رمان به ادبيات كارگري زمان خود نزديك گرديد. ازجمله رمانهاي روانشناسانه و جنجال برانگيز بعدازجنگ او: خيابان ساردينها و پنجشنبه زيبا هستند كه درباره لمپن پرولتاريا ميباشند. كتاب ماه نشست، رماني است ضد سنتگرايي. كتاب سفر با چه، رماني است رئاليستي- انتقادي كه تضاد آزادي فرد و نياز و فشار جمع را نشان ميدهد. رمان موشها و انسانها، به زندگي كارگران مهاجر و فصلي ميپردازد و زبان عاميانه كارگران در دوران بحران اقتصادي- اجتمايي رانشان ميدهد. با كمك اين كتاب او يكشبه مشهور شد و نويسنده ملي آمريكا نام گرفت. سه رمان: آنسوي عدن- خوشه هاي خشم- موشها وانسانه، سالهاست كه بصورت فيلم درآمده اند. اشتاين بك درسال 1961 بانوشتن رمان پول، پول مي آورد، نشان داد كه دوباره به سبك رئاليسم انتقادي و ادبيات اجتمايي در آمريكا بازگشته است. 

افزودن نظر جدید