خياباني بنام آلبر كامو

شهرداري شهر خيالي ناكجاآباد در يك همه پرسي عمومي ازساكنين محله ـ جهنم زيرپاي شما ـ تقاضا نموده كه پيرامون نامگذاري خياباني بنام آلبر كامو شركت نمايند. توضيح اينكه، آلبر كامو، نويسنده اگزيستنسياليست فرانسوي،44 ساله بود كه جايزه ادبيات براي نوبل رادريافت كرد، و 47 ساله بود كه در اثر يك سانحه اتومبيل جوان‌مرگ گرديد.
جانبداري او از سياست استعماري فرانسه در جنگ استقلال‌طلبانه مردم الجزاير سبب بدنامي‌اش درميان روشنفكران عرب و ترقي‌خواه جهاني شد. روشنفكران چپ هم آنزمان در فرانسه، بدليل اعتراضات وفعاليت‌هاي ضداستالينيستي كامو، به طرد او پرداختند.
مكتب ادبي و فلسفي اگزيستنسياليسم را ميتوان محصول دوران شكست، نااميدي، پوچي، سرخورده‌گي، شكست، شك و ترديد بخشي از جوانان و روشنفكران غرب،بعداز فاجغه جنگ جهاني دوم دانست. دركشورهاي عقب‌افتاده، غيردمكرات جهان سوم نيز به دليل حضور خشن ديكتاتوري و تحت پيگرد قرارگرفتن روشنفكران و اهل قلم،در آغاز عده‌اي به ترجمه و تبليغ اگزيستنسياليسم ادبي پرداختند و سعي كردند آنرا بومي و وطني نمايند تا جبران قدغن شدن انديشه هاي سوسياليستي يا ترقيخواه را بنمايد.
حال بازگرديم به جلسه تصميم‌گيري خيالي براي ناميدن خياباني بنام كامو. موافقين و مخالفين او دلايل خودرا بصورت زير مطرح مي‌نمايند:
خانم هانا آرنت، به علت فعاليتهاي كامو در شوراي ملي مقاومت ضدهيتلر در زمان اشغال فرانسه، او را مبلغ انسانيت ميداند. يعني او انسانگرايي است بدون شوينيسم و ناسيوناليسم. به نظر هانا آرنت، كامو براي شناخت و معرفي بهتر و دقيقتر انسان اروپايي، پرداختن به روانشناسي او را توصيه ميكند.
گونتر گراس يادآوري مي‌نمايد كه او از كامو درس آزاده‌گي را آموخت. چون گرچه كامو در رابطه با آينده بشر نااميد بود، ولي خواننده را هميشه تشويق به مبارزه و مقاومت ميكند. او، كامو و قهرمان اسطوره‌ايش، سيسيفوس را آموزگاران مبارز و پر تلاش مقدس خود ميداند.
درميان مخالفين كامو حاضر در جلسه، يك سوسياليست طرفدار استالين وجود دارد كه آلبر كامو را وكيل و مدافع آزادي فرد ميداند تا نجات جمع. او اشاره ميكند كه كامو، پديده اگزيستنسياليسم و آبزورد بودن در جوامع مشهور به سوسياليستي بودن، سابق را عمده ميكرد.
ادوارد سعيد ميگويد كه كنراد و كامو، نه تنها نماينده فكري جهانبيني غرب بودند، آنها حتا اتوريته و حاكميت كشورهاي غرب در جهان سوم را نيز تبليغ مي نمودند. محمد ديب، نويسنده الجزايري اشاره ميكند كه كامو به اشاره داستايوسكي، كه مدعي مرگ خدا بود، او مرگ انسان را پيشگويي مينمود. و رشيد ميموني، همكار او، شكايت ميكند كه هومانيسم كامو، فقط در مرزهاي اروپا، شامل حال غربيها بود و نه عربها.
طالب ابراهيم، نويسنده ديگر عرب، به اعتراض ميگويد كه، جايزه نوبل، حق افراد جهان‌وطن و انترناسيوناليست است و نه سهم افرادي مثل كامو كه نميتوانند از ناسيوناليسم فرانسوي خود در جنگ الجزاير بگذرند. چارلز بوكوفسكي، نويسنده ادبيات آسفالتي، توضيح ميدهد كه مرگ هنري و فرهنگي كامو بر اثر سانحه اتومبيل نبود بلكه ازآن لحظه‌اي شروع شد كه او شروع به سخنراني‌هاي رسمي در سالن‌هاي گردخورده دانشگاهها نمود. نويسنده ديگري بنام اميل سيوران از خاطره اي تعريف ميكند كه بر اساس آن، يكبار كامو بعد از مطالعه كتابش به او نصيحت ميكند كه نويسنده نبايدخود را در دايره شيطاني ايدئولوژيها محبوس كند.
آنچه امروزه درباره كامو ميتوان گفت،اينست كه او زير تاثير فلسفه مرسوم اگزيستنسياليسم آندوره، نماينده ادبيات اگزيستنسياليستي درفرانسه شد. طبق آماري، سالانه در مجلات فرهنگي كشورش حدود 30 تا 70 مقاله درباره او منتشر ميشود. كامو نويسنده ايست اخلاقگرا كه آثارش مشهوريت جهاني دارند. اهميت او در فرهنگ غرب در قرن بيستم، دست كمي از تاثير افرادي چون: ماركس، نيچه و فرويد ندارد. او همچون همه هنرمندان بزرگ قبل از خود، خالق اسطوره‌هايي شد كه انسان غربي با كمك آنها حتا امروزه دست به گريبان است. در محيط هاي فرهنگي، كامو را در كنار مشاهيري چون: كافكا، نيچه، همينگوي، فاكنر، داستايوسكي، بكت، يونسكو، قرار ميدهند. كامو را ميتوان: نويسنده، فيلسوف، نمايشنامه نويس، روزنامه نگار، مقاله نويس، ناشر، ويراستار، هنرپيشه، فيلمساز، دانست. او ميگفت، حتا جايزه نوبل نمي تواند مزد واقعي انسان در جامعه و جهان آبزورد غربي باشد، يعني هيچكس مزد حقيقي خودرادردنياي پوچ و بي معني فعلي دريافت نمي كند.
درباره بيوگرافي كامو مي توان گفت كه او در سال 1913 در خانواده اي فرانسوي در شمال الجزاير در كنار درياي مديترانه بدنيا آمد، جايي كه خرابه هاي تاريخي روم باستان هنوز در زير باد و آفتاب خودنمايي مي كنند. و در سال 1960 در فرانسه درگذشت. كامو از خانواده اي كارگري و فقير برخاسته بود. او دوران جواني و كودكي خودرا در الجزاير گذراند و بعد از تحصيل رشته فلسفه، مدتي كارمند دولت بود.
كامو ميگفت كه او اهل سياست نيست و علاقه اي به آن ندارد، چون هيچگاه نميتواند مرگ دشمن و يا رقيب خود را آرزو كند.او ادامه ميدهد، گرچه انسان موجودي كوشا و پيگير است، ولي جبر پوچي، نيهيليستي، و بي معني بودن زندگي، همه جا بر او حاكم است. كامو هستي و وجود و حضور انسان در تاريخ و جامعه را آبزورد و پوچ ميدانست. عده اي كامو را نماينده فلسفه لاادري شكاكيون قديم نيز بحساب مي آورند. منتقدين كامو، درباره او مينويسند كه افكار و ادعاهاي اخلاقي اش زير ساده لوحي و ساده گرايي تفكر سياسي خطرناكش مستتر هستند.
منتقدين چپ، كامو را زير تاثير خرافاتي سرنوشت تاريخي ميدانند كه به قبول روابط سرمايه داري و تبليغات ضدكمونيستي مي پردازد. كامو در مصاحبه هاي گوناگون، اتهام اگزيستنسياليست بودن خود را رد كرد و گفت، او نه ازنظر مذهبي مانند: پاسكال، كيركگارد، ياسپر و نه در شكل آته ايستي آن مانند: هوسرل، هايدگر، روسو، اگزيستنسياليست است. كامو آرزو ميكرد كه مانند كيريليف در رمان، ديوهاي ـ داستايوسكي، خود كشي كند تا بتواند بعدها در لباس و عباي خدا بدنيا بازگردد.
از مشهورترين آثار كامو كتابهاي: طاعون، بيگانه، اسطوره سيسيفوس، انسان درشورش، سو تفاهم، وضعيت اضطراري، هستند. آثارش شامل ژانرهاي: رمان، نوول، داستان، نمايشنامه، مقاله و گزارش مي باشند. تا چندي پيش، حدود 12 ميليون از كتابهايش، مخصوصا دو اثر مشهور او: بيگانه و طاعون بفروش رفته اند. كتابهايش در بعضي از كشورهاي غربي، بخشي از برنامه هاي درسي مدارس هستند. بنظر جامعه شناسان، خريداران آثار كامو، معمولا روشنفكران اقشار متوسط و طبقه مرفه جامعه شهري هستند. دركتابهاي تاريخ ادبيات، غالبا هومانيسم و انسانگرايي كامو، با روشنگري و روشنفكري سارتر مقايسه مي شوند.
كامو رمان طاعون و مقاله بلند سيسيفوس را تحت تاثير مقاومت زيرزميني در برابر فاشيسم آلمان نوشت. گروهي از منتقدين، رمان طاعون كامو را اعلان جرمي عليه خداي بي خيال و بي خبر ميدانند. دو مقاله:اسطوره سيسيفوس و انسان در شورش مسئوليت انسان در جهان آبزورد را نشان ميدهند. سيسيفوس، قهرمان كتاب، بدليل پشتكار، عشق و شور و درد و رنج بيكرانش، قهرمان و سنبل فلسفه آبزورد است. غالب پروژههاي ادبي ـ فرهنگي كامو، شورش و اعتراض فردي، انسان از خود بيگانه، غربي را براي يك هستي با معني نشان ميدهند. كتاب مجموعه مقاله هاي او يعني، انسان در شورش، سبب جدايي،اختلاف و دشمني اش با سارتر، نويسنده ديگر و عملگراي اگزيستنسياليست گرديد. اين كتاب بدليل جدل بين دو نويسنده فوق، در جو فرهنگي قشر كتاب‌خوان اروپا، بسيار مطرح و مشهور گرديد.گروهي اين كتاب را سطحي،غيرعلمي و جنجالي ميدانند، چون در 378 صفحه اين كتاب،از 160 نام نويسنده، 98 شخصيت تاريخي، 20 شخصيت اسطوره اي نام برده ميشود. به اين دليل ،بنظر آنها،اين كتاب نمي تواند جدي باشد. سارتر و كامو در سال 1952 به دليل انتشار كتاب فوق ازهم جدا شدند. به نظر كامو، هستي و وجود بطور آزاد و دلخواه درجهان وجود ندارند، چون خود آزادي، مقوله اي آبزورد و پوچ است. طبيعت، تاريخ و جامعه فقط ايستگاه‌هايي هستند براي درك و احساس بهتر دردسر آبزورد بودن زندگي. به عقيده كامو، آنهايي كه به پيروزي تاريخ باور دارند، به خود اجازه ميدهند از وسيله كشتار و ترور ديگران نيز استفاده كنند. يا اينكه سارتر براي رنجبران و يا بفول خودش پرولتاريا،خواهان هزار وكيل و مدافع است، در صورتيكه آنها احتياج به يك برادر واقعي و دلسوز دارند. از جمله ديگر ادعاهاي عجيب و غريب كامو، اين است كه ميگفت، آزادي مطلق موجب ديكتاتوري مطلق خواهد شد. با اين وجود به عقيده اهل نظر،درآثار كامو، رابطه انسان با خدا، تاريخ، ارزشهاي انساندوستانه، به مراتب عميقتر از كولي بازيهاي سارتر، مي باشند. 
اختلاف ديگر اين دو نويسنده اين است كه مثلا، كامو ابزورد بودن هستي را جدي ميگيرد، ولي سارتر فقط ادعاي پيامبري ميكند و بعد از مدتي پشيماني به تصحيح حرفهاي قبلي خود ميپردازد.
گرچه اختلاف آندو بر اثر موافقت و مخالفت با سياستهاي استالينيستي آنزمان احزاب كمونيستي غرب بود، سارتر، كامو را يك روشنفكر بورژوا و لمپن ميدانست. به ادعاي سارتر، كامو تمام انقلابات نسل بشر از سال 1789 تاكنون را رد ميكند، چون به نظر كامو، همه كوشش انقلابيون اين بود كه بجاي خدا، انسان را روي اهرام ارزشها بنشانند. از نظر صداقت تحقيقي و مطالعه علمي، به ادعاي بعضي از منتقدين، كامو فقط به مطالعه سطحي، نشرياتي و دست دوم آثار : ماركس، انگلس، كيركگارد، هوسرل، هايدگر و سارتر پرداخت. كامو خود را بيشتر زير تاثير ادبيات يونان باستان و آثار افلاتون ميدانست. او قهرمان رمان جنگ و صلح تولستوي، يعني ناتاشا را محبوب ترين چهره زن ادبيات مورد علاقه اش ميدانست. كامو مهمترين ارزشها را حقيقت ميدانست و ميگفت كه آثار هنري بايد هميشه منعكس كننده اين مقوله مهم باشند. 

افزودن نظر جدید