فرخ نعمت پور

تشدید نگرانی از کابینە پیشنهادی رئیسی

بی گمان زمان چندانی نخواهد برد کە بر اثر بی لیاقتی و عدم کاردانی، در صورت استقرار دولت جدید با همین لیست موجود، دچار تنشهای جدی بشویم. کابینە پیشنهادی، وضعیت کشور را بە سمت بحران و بدبختی بیشتر پیش خواهد برد، و همین، جناح حاکم را با پارادوکسال وجودی خود بیشتر درگیر خواهدکرد. حاکمیت، علیرغم یکدست شدن قدرت، مستعد تنشهای بیشتر در درون خویش است. عدم کاردانی، پاشنە آشیل دولت جدید است.

سە فیلسوف در افغانستان

اما شاید متافیزیسم شوپنهاور و نیچە کمک رسان باشند. آنجائی کە شوپنهاور "میل بە زندگی" را پایە جهان می داند، و نیچە "میل بە قدرت" را. در متافیزیسم اول، جانور متمایل بە زندگی، زندگی خود و ادامە آنرا منوط بە حذف دیگری می کند؛ و در متافیزیسم دوم، جانور متمایل بە قدرت، قدرت خود را در حذف قدرت دیگری و یا در انقیاد بی چون و چرای آن باز می یابد. در اولی "حذف" موضوع اصلیست و در دومی هم حذف و هم انقیاد.

بخش: 

توطئە را اگر بشکافیم

اگر این دعا را با سخنان فرماندە شمال دولت افغانستان، و پیشروی های سریع طالبان جمع بزنیم می توان از جملە بە این نتیجە رسید کە در افغانستان جریانی قوی در محافل سیاسی حکومتی و اپوزیسیون شکل گرفتە کە با محور قراردادن طالبان، سعی در پایان دادن بە افتراقات و جدائی هائی دارند کە در تمامی این سالها بعد از تشکیل حکومت کرزای تا بە امروزە در این کشور وجود داشتە و مانع یکپارچگی ملی در آن شدەاست. بە زبان دیگر، حاکمیتی کە از بدو حملە آمریکا در این کشور شکل گرفت، هیچگاە نتوانست بە تشکیل دولت ـ ملت واحد دست یابد، خصوصیتی کە لازمە بی چون و چرای وجود واحدهای سیاسی در جهان کنونی ماست و فقدان آن تنها بمنزلە حضور صوری چنین کشورهائیست.

سخنی دربارە کابینە پیشنهادی ابراهیم رئیسی

البتە تا کسب رای اعتماد از مجلس راهی باقی ماندەاست. راهی کە بسیاری معتقدند خیلی سریع طی خواهد شد. گمانی در این نیست کە در این دورە ما در وضعیت داخلی با تشدید بیشتر جو امنیتی و محدودیتهای بەمراتب فزونتر روبرو خواهیم بود، و از طرف دیگر بعلت نیاز حاکمیت برای لغو تحریمها، آنها کماکان بە مذاکرات وین ادامە خواهندداد. کابینە پیشنهادی رئیسی، فاکتی دیگر بر تائید این واقعیت تلخ است.

بخش: 

یک روز بارانی

شب کە می خوابم خوابهای بد بد بە سراغم می آیند. از باران خواب، خیس خیس می پرم. نصف شب است. گوش فرا می دهم. در آن سیاهی همە چیز بگوش می رسد بجز صدای قطرەهای آب. قصە آب تمام شدەاست. سرم سنگین است. تلاش می کنم خوابهای چند لحظە پیش را بیاد بیاورم،... اما چیزی یادم نیست. نکند باران دیروز تنها بهانەای بود برای گذر من از خیابان جلو سینما! آیا دیروز بارانی باریدەبود، یا،... یا اینکە تنها خاطرەها بودند کە خیس خیس آمدند؟ آیا دستی مرا بهانە ساختە بود تا دوبارە خاطرەها را بر گرد بنای عظیم سینمای قدیمی بچرخاند؟

شکست دمکراسی پوشالی

و هنوز حملە آمریکا بە افغانستان بیست سال را تمام نکردەاست. قرار است ٧ اکتبر بیست سال از 'عملیات بلند مدت آزادی' کە بوش آنرا اعلام کرد بگذرد. و شاید ٧ اکتبر طالبان اعلام پیروزی دوبارە کند و رسما پایان عملیات بوش از زبان طالبان اعلام شود! و این بار البتە بن لادنی هم وجود ندارد تا بە بهانە عدم تحویل آن بە ایالات متحدە، این کشور علیە طالبان دوبارە در یک بازی سخیف اعلام جنگ کند. و این چنین 'عملیات بلند مدت آزادی' بدون دستاورد آزادی عقب می نشیند و بیست سال بە کمدی تاریخی تبدیل می شود.

بخش: 

لنین و رفرمیسم

(نقدی بر لنینیسم)

نهایتا باید گفت کە لنین آنجائی کە هدف استراتژیک (یعنی تغییر در فرماسیون اجتماعی ـ اقتصادی) مطرح است، انتقادش علیە رفرمیستها کوبندە و پیشروانە است، اما آنجائی کە بە ارزیابی نقش آنها در تحمیل خواستەها بە بورژوازی بر می خیزد، انتقادش ارتجاعیست. در واقع نباید تنها بر اساس منافع و یا نگرش انقلابی بە رفرمیسم نگاەکرد. بە رفرم باید از زاویە همان دستاوردها و تاثیرات معین مقطعی آن هم نگریست. زیرا رفرم با هر نیتی صورت بگیرد، برای کارگران و زحمتکشان دارای منافع و جوانب مثبت هم است و نمی توان تنها بر اساس نیت نهائی رفرمیستها کە نفی تغییرات ساختاریست بە نفی آن و یا کم اهمیت دادن بە آن رسید.

جنگ برای تغییر هویت

پس اگر چنین است در واقع هیچ راە حل کوتاەمدتی برای نظام وجود ندارد. قرار است جامعە با همە مشکلات و بحرانهای تلبنار شدە خود، سرگردان در تو در توی معضلات بی پایان، گویا ادامە دهد! و این ادامە قراراست در فضای جنگ هیبریدی و جنگ سایەها بە پیش بردەبشود. و این چنین روح جنگ ایران ـ عراق دوبارە فراخواندە می شود تا بە یمن آن بر مشکلات غالب شوند!

جنگ هیبریدی و جهان ما

اصطلاح جنگ هیبریدی (جنگ ترکیبی) ‌Hybrid war، اصطلاح نسبتا جدیدیست کە منظور از آن اعمال شیوە جدیدی از جنگهاست کە در آن نیروهای سنتی نظامی از صحنە خارج شدە، و استفادە از نیروهای نیابتی، هکرها، شبکەهای اجتماعی، محاصرە اقتصادی و غیرە بە ابزار آغاز و پیشبرد جنگ تبدیل می شوند.

بخش: 

مقایسەای میان خمینی و خامنەای

خمینی از این لحاظ مشکلی نداشت. تصور او بر این بود کە نظام اسلامی آنقدر قوی هست کە بتواند در غیاب جنگ هم بە موجودیت خود ادامە بدهد، اما خامنەای بنوعی تشنج احتیاج دارد تا بتواند ادامە بدهد. خمینی می توانست شکست را پذیرا باشد و آنرا بە نوشیدن جام زهر هم تشبیە کند، اما خامنەای هم از پذیرش شکست واهمە دارد و هم از توصیف صریح آن بمانند رهبر اول جمهوری اسلامی. بیهودە نیست این چنین با عصبیت در ویدئو مورد نظر، با رفسنجانی برخورد می کند. خمینی یک پراگماتیست هم بود، اما خامنەای بیشتر یک ایدئولوژیست است.

معلم جغرافی

شبی طبق معمول آقای شریفی در خانە نشستە بود، و داشت با نقشە، کتابها و ذرەبینش ور می رفت کە ناگهان صدائی از حیاط شنیدەشد. مثل اینکە کسی از روی دیوار پریدەباشد و بالاتنە سنگینش را بزحمت بر روی پاهایش نگە داشتەباشد. زنش سراسیمە بە شریفی نگاهی انداخت. شریفی آرام پا شد، بە طرف پنجە رفت، پردە را بە طرفی کشید و بە حیاط تاریک خیرەشد.

لزوم سازش قهرمانانە

اما آیا راە دیگری وجود دارد؟ عصبیت خامنەای، بگاە سخنرانی اش برای کابینە روحانی، بخوبی موید این حقیقت است کە آنان می دانند راە دیگری بە جز این وجود ندارد و آنان در بزنگاە اتخاذ یک تصمیم بزرگ قرار گرفتەاند: یا سازش منطقی، یا سقوط در سراشیبی بیشتر. نرمش قهرمانانە باید بە سازش قهرمانانە فرابروید!

بخش: 

حفظ وحدت ملی یا وحدت حاکمیت

البتە می توان در حد حفظ وحدت میان جناحهای موجود در درون و پیرامون رژیم، بە کنە نظر روحانی در این مورد رسید، اینکە حفظ وحت ملی یعنی حفظ وحدت میان جناحها، کە اساسا ربطی بە ترم حفظ وحدت ملی ندارد. زیرا این ترم ناظر بر وحدت در عرصە اجتماعی و در پهنە جامعە با حضور همە تنوعات موجود در میان مردم است. در واقع آنچە روحانی از آن می گوید حفظ وحدت حاکمیتی است، و نە حفظ وحدت ملی.

بخش: 

فاجعەای کە قابل تصور بود (نگاهی بە مناظرات سال ٦٠)

بە بیانی دیگر، هرچند در اینجا توافق آنچنانی بر سر اسلامی بودن یا نبودن انقلاب ٥٧ وجود ندارد، اما توافق در مورد حذف ساواکیها و افراد و جریانات معتقد بە رژیم سلطنتی و نیز جریاناتی کە در جهت انقلاب نیستند، وجود دارد. متد فکری همە یکیست، و همین پایە، بە بنیان آزادی کشیهای آیندە تبدیل می شود. و این چنین نگاه در چپی کە خود را مارکسیست ـ لنینیست می خواند با اسلام سیاسی در مورد تحدید آزادیها همزبان و همراە می شود.

ایدەها می مانند

و در جهانی کە ما زندگی می کنیم، ایدەها ما را می ترسانند. هیچ وقت تا بحال بە این اندازە نمی دانستیم کە همە بنوعی می توانند حق داشتەباشند. حقی کە ریشە در تعبیر وجود دارد و در انتخاب ماهیت. و هیچ وقت تا حالا نمی دانستیم کە ایدەای می تواند بیشتر از دیگران حق داشتەباشد و در همان حال این برحق بودن زمان زیادی دوام نیاورد.

یا می آموزند، یا می بازند

این بار مردم بخوبی فهمیدەاند کە بدون صدای اعتراضی آنان و حضور در خیابان، هیچگونە پروژە تغییری در کشور بە پیش نخواهدرفت. آنان بخوبی خامنەای را نشانە گرفتە و بە این ترتیب مانع اصلی در تغییر شرایط کشور را دریافتەاند. هرگونە تحول در ایران فلاکت زدە، احتیاج بە ارادە مستقیم مردم در تحمیل خواستەهای خود بە حاکمان قراردارد. خیابان باید بیش از پیش بە ایفای نقش خود در تاثیرگذاری بر سیاست کشور بپردازد.

تا کی می خواهید با مردم بجنگید

اما هیچ چیز مثل حضور مردم در خیابان نیست. حضور مردم در خیابان، بمثابە بازشدن جبهەای دیگر و این بار در داخل است، یعنی درست پشت خاکریز خودی. جبهەای کە هیچ وجە مشترکی با جبهە خارجی خودساختە رژیم ندارد و از منطق مبارزاتی ویژە خود بهرەمند است. و آیا این بار ما در آستانە همان مقطع سال ٦٧ نیستیم کە بنوعی دارد تکرار می شود؟ تکراری کە خود را در خستگی مردم از جنگ فرسایشی حاکمان در آن سوی مرزها و بهدردادن امکانات کشور باز می یابد، جنگی کە میهن ما را دوبارە در سراشیبی خستگی و از اندرون خالی شدن قرار دادەاست؟

بخش: 

تجاربی نزدیک بە هم

البتە فرق فاحشی کە وجود دارد عدم اعلام یک حزب منحصربفرد از طرف جمهوری اسلامی است، بە همین جهت تمرکز قدرت بشیوە دیگری دارد شکل می گیرد. در ایران تحت حاکمیت تئوکراتیسم، تنوع احزاب بشیوە خاص و اولیە وجود دارد و همین بە این منجر می شود کە توتالیتاریسم زمان شاە تکرار نشود. در واقع ما با تمرکز قدرت در حاکمیت روبرو هستیم و همزمان با نوعی پلورالیسم در بطن جامعە، آن هم در دو سویە اصلاح طلب و اصولگرا. در صورتیکە در زمان شاە بنوعی قدرت سیاسی هم در بطن حاکمیت و هم در پهنای جامعە یکدست شد.

بخش: 

ای کلک!

حقە جالبیست. از یک طرف خودشان عامل کم آبی، بی آبی و تغییر در اکوسیستم منطقە اند، و از طرف دیگر در هیئت ناجی و سوپرمان ظاهر شدە و خود را منجی مردم معرفی می کنند! در جائی بە خروار می گیرند و در جائی دیگر اندک اندک بەنام ارائە خدمات، آن هم تنها در صورت بروز اعتراضات همگانی، بە مردم پس می دهند! قرار است تانکرهای آب بە چند صد روستا اعزام شوند!

نشست رئیسی با نخبگان و اساتید

تکرار نصایح اساتید و نخبگان کشور در خصوص همان راهکارها کە در دولتهای پیشین هم مطرح می شدند، نشان از آن دارد کە بخش تکنوکرات و نخبە کشور کماکان راهکار لیبرالیستی برای برونرفت از شرایط اقتصادی کشور ارائە می دهند، امری کە نمی تواند خوشایند فردی مثل رئیسی باشد. زیرا این پیشنهادات عملا بە معنای عادی سازی و گسترش روابط با خارج کشور، بویژە ایالات متحدە آمریکا است و این یعنی تغییر در برخی مولفەهای نگاە استراتژیک آنان بە امر سیاست کلان در کشور.

صفحه‌ها

اشتراک در RSS - فرخ نعمت پور